یعنی چه
این واژه در واقع شکلِ تغییریافته و اشتباهِ اصطلاح معروف «طیّ الارض» است. در فرهنگ عرفانی اسلامی، به توانایی و کرامت اولیای الهی در پیمودن مسافتهای طولانی و نوردیدن زمین در یک چشمبههمزدن اشاره دارد، هرچند که از نظر لغوی طیر الارض به معنای پرواز زمین است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت فتحه بر روی طاء و سکون روی یاء (طَیر) خوانده میشود، اما اصطلاح صحیح عرفانی آن با تشدید روی یاء (طَیّ) به معنای پیچیدن است.
در جدول
در مسابقات جدول کلمات، این مفهوم معمولاً با ۸ حرف و به صورت «طیر الارض» یا با ۷ حرف به صورت «طی الارض» به عنوان پاسخ دورنوردی عرفانی یا کرامت اولیا خواسته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل فیزیکی و علمیتخیلی آن Teleportation (دورنوردی) است، اما در متون دینی و معنوی برای اشاره به این پدیده از ترکیباتی نظیر Mystical travel استفاده میشود.
به عربی
در زبان و متون دینی عربی، این اصطلاح همواره به صورت «طیّ الأرض» (از ریشه طوی به معنی پیچیدن) به کار میرود و تعبیر «طیر الارض» کاربرد اصطلاحی ندارد.
به فارسی
معادلهای فارسی اصیل و مفاهیم جایگزین آن شامل عباراتی چون «زمیننوردی سریع»، «طی مکان» و در ادبیات امروز «دورنوردی» است که مفهوم جابهجایی آنی را میرساند.
در قرآن
خود عبارت «طی الارض» یا «طیر الارض» در متن قرآن کریم نیامده است. با این حال، مفسران داستان جابهجایی تخت بلقیس (ملکه سبا) توسط آصف بن برخیا در کمتر از یک چشمبههمزدن (آیه ۴۰ سوره نمل) و همچنین سیر شبانه پیامبر (ص) در سوره اسراء را از مصادیق تکوینی این پدیده میدانند.
نماد چیست
در فرهنگ و عرفان اسلامی، این مفهوم نمادی از تهذیب نفس، رسیدن به قرب الهی و غلبه قدرت روح سالک بر محدودیتهای عالم ماده و قوانین فیزیکی جهان است.
جمعبندی و توضیح کامل طیر الارض
عبارت «طیر الارض» در حقیقت یک غلط مصطلح و اشتباه نوشتاری-گفتاری از اصطلاح مشهور عرفانی و کلامی «طیّ الارض» است. واژه «طی» از ریشه عربی طوی به معنای درهم پیچیدن و نوردیدن است، در حالی که «طیر» به معنای پرواز یا پرنده بوده و معنای اصطلاحی مد نظر را نمیرساند. در باورهای عامیانه و برخی منابع جدول، این دو به جای یکدیگر به کار میروند.
در ادبیات عرفانی و اسلامی، طیّ الارض به کرامت و توانایی خارقالعادهای اشاره دارد که به اذن الهی به اولیاءالله، صالحان و عارفانِ واصل داده میشود تا بتوانند مسافتهای بسیار طولانی را در کسری از ثانیه و بدون استفاده از ابزار فیزیکی طی کنند. این مفهوم از نظر علمی و مدرن با ایده «دورنوردی» یا تلهپورتِیشن قرابت معنایی دارد.
اگرچه خود این واژه صراحتاً در قرآن کریم ذکر نشده است، اما مفسران و دانشمندان اسلامی با استناد به ماجرای انتقال آنی تخت ملکه سبا در سوره نمل، امکان وقوع چنین پدیدهای را از نظر کلامی تایید کردهاند. این مفهوم در ساختار فرهنگی نمادی از غلبه روح انسان بر قیود مادی و مظهر قدرت مافوق طبیعی نفسِ پاک به شمار میرود.