یعنی چه
در لغت به معنی کاروانسرای باستانی، قدیمی و ویرانشده است. اما در ادبیات عرفانی و کلاسیک فارسی، به عنوان مجاز و استعاره از جهان مادی و دنیا به کار میرود که انسانها مانند مسافران، چند روزی در آن اقامت گزیده و سپس کوچ میکنند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه تشکیل شده است: «کُهنه» با ضمه کسرِ هاء بیان حرکت، و «رِباط» با کسره راء.
در جدول
در سوالات جدول کلمات متقاطع، عبارت «کهنه رباط» دقیقاً یک پاسخ ۸ حرفی است که به عنوان معادل برای طراحان جدول در مفاهیمی چون کاروانسرای قدیمی یا دنیا کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای ترجمه لغوی میتوان از واژگانی چون Old inn یا Old caravanserai استفاده کرد و برای معادلسازی مفاهیم ادبی و عرفانی آن، عباراتی نظیر Transient world یا Worn-out inn of the world مناسب هستند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم لغوی از ترکیباتی مانند الرباط العتیق یا الخان القدیم استفاده میشود. در حوزه مفاهیم نیز به الدنیا الفانیة یا الدار الموقتة اشاره دارد.
به فارسی
معادلهای خالص و ترکیبات جایگزین فارسی آن شامل واژگانی چون جهان گذرا، سرای فانی، کاروانسرای دنیا، منزلگاه موقت و دیر کهن است که همگی بر ناپایداری زندگی مادی دلالت دارند.
نماد چیست
این عبارت در ادبیات عرفانی و به ویژه در رباعیات حکیم عمر خیام، نماد بارز بیوفایی دنیا، پیر و فرسوده بودن جهان مادی، ناپایداری روزگار و گذر سریع و بیبازگشت عمر انسان است؛ جایی که شاهان و گدایان همگی مسافرانی موقت در آن هستند.
جمعبندی و توضیح کامل کهنه رباط
واژه ترکیبی «کهنه رباط» از اتصال «کهنه» (واژه پهلوی و فارسی میانه به معنی قدیمی و فرسوده) و «رباط» (واژه عربی به معنی محل بستن اسبها و سپس کاروانسرا) شکل گرفته است. این اصطلاح در حالت ظاهری و لغوی به معنای یک استراحتگاه باستانی و ویرانشده میانراهی است، اما ارزش اصلی آن در ادبیات فارسی به واسطه بار استعاری عمیق آن شکل میگیرد.
در شعر شاعران بزرگی نظیر خیام، این عبارت به عنوان نمادی اصیل برای به تصویر کشیدن دنیای مادی به کار میرود. دنیا به کاروانسرایی تشبیه میشود که مسافران بیشماری در طول تاریخ (مانند جمشید و بهرام) چند روزی در آن اقامت گزیده، صبح و شام را در آن سپری کرده و در نهایت آن را به مقصد ابدیت ترک گفتهاند. این مفهوم یادآور فانی بودن و ارزش دلبستگی نداشتن به امور دنیوی است.