یعنی چه
این اصطلاح در زبان فارسی به معنی سرگردان شدن، کلافه شدن، عاجز شدن از حل یک مسئله و قرار گرفتن در وضعیتی است که هیچ راه خروج یا چارهای برای آن تصور نمیشود.
تفهیم/تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «شَشْدَر شُدَن» است که از دو واژه «ششدر» (اسم) و «شدن» (فعل کمکی) ترکیب شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «عاجز شدن»، «مات و سرگردان شدن» یا «به بنبست رسیدن» به کار میرود.
به انگلیسی
عبارات فوق دقیقترین معادلهای اصطلاحی انگلیسی برای نشان دادن وضعیت انسداد کامل، سردرگمی و بیچاره شدن هستند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم کنایی، از واژگان مرتبط با حیرت شدید، محاصره شدن یا بستهشدن تمامی مسیرها استفاده میشود.
به فارسی
از واژهها و عبارات هممعنی فارسی اصیل و محاورهای میتوان به «متحیر شدن»، «دچار سرگیجه شدن»، «قفل شدن کار» و «به خستافتادن» اشاره کرد.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و فرهنگ عامه، ششدر شدن نماد اسارت روح در جهان مادی (شش جهت دنیا) و ناتوانی انسان در رهایی از بند تعلقات بدون مدد غیبی است. این واژه نشاندهنده اوج بیچارگی و انسداد کامل راه حرکت است.
جمعبندی و توضیح کامل ششدر شدن
اصطلاح کنایی «ششدر شدن» ریشه در بازی سنتی تختهنرد دارد. در این بازی، اگر یکی از بازیکنان بتواند شش خانه پیاپی را با مهرههای خود سد کند، حریف پشت این سد گیر میافتد؛ چرا که بیشترین عدد تاس ۶ است و هیچ مهرهای نمیتواند از این سد عبور کند. به این وضعیت بیراهِ خروج «ششدر» میگویند.
به مرور زمان، این واژه از دنیای بازی نرد وارد زبان عامه و ادبیات کهن فارسی (مانند اشعار مولانا) شد و به عنوان استعارهای برای تمام بنبستهای زندگی، گرفتاریهای ذهنی، سرگردانیها و درماندگیهای شدید به کار رفت.
امروزه وقتی کسی در مواجهه با مشکلات یا سوالات سخت دچار بهت و حیرت مطلق میشود و هیچ راه چارهای برای خروج از وضعیت پیدا نمیکند، میگویند «ششدر شده است».