یعنی چه
مُتَسَلِّق در لغت به معنی بالارونده یا صعودکننده با دست و پا است. این واژه سه کاربرد اصلی دارد: در معنای حقیقی به انسان کوهنورد یا صعودکننده اطلاق میشود؛ در گیاهشناسی به گیاهان پیچنده و رونده که از دیوار یا درخت بالا میروند (نباتات متسلقه) میگویند؛ و در مفهوم مجاز اجتماعی، به افراد جاهطلب و فرصتطلبی گفته میشود که با روشهای نادرست برای رسیدن به مقام تلاش میکنند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مُتَسَلِّق (motesalleq) است که از ریشه عربی س-ل-ق و در باب تفعل صرف شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه «متسلق» به عنوان پاسخ برای راهنماهای 'بالارونده'، 'کوهنورد' یا 'گیاه رونده' به کار میرود و دارای ۵ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای معانی حقیقی واژه از Climber یا Mountaineer و برای کاربردهای کنایهای و اجتماعی از واژههایی مانند Social climber استفاده میشود.
به عربی
واژه متسلق خود اسم فاعل از باب تفعل در زبان عربی است و در این زبان نیز دقیقاً به همین صورت و با همین معانی به کار میرود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای مفهوم فیزیکی بالا رفتن از کلمه Tırmanıcı و برای صعودهای اجتماعی و مجازی از اصطلاحات معادل فرصتطلبی استفاده میشود.
نماد چیست
این کلمه در طبیعت و گیاهشناسی نمادی از سازگاری، بقا، انعطافپذیری و تلاش سرسختانه برای رسیدن به نور است (مانند حرکت گیاه پیچک). اما در ادبیات نقد اجتماعی، به عنوان نمادی منفی برای جاهطلبی کورکورانه، انتهاطلبی و منفعتطلبی افرادی که به هر قیمتی به دنبال بالا رفتن از پلههای قدرت هستند، شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل متسلق
واژه مُتَسَلِّق ریشهای عربی دارد و از نظر صرفی اسم فاعل از باب تفعل است. این کلمه در زبان فارسی به خوبی جا افتاده و در سه قلمرو متمایز کاربرد دارد: نخست در معنای مادی و فیزیکی برای انسان صعودکننده یا کوهنورد، دوم در علم گیاهشناسی برای توصیف گیاهانی که با چسبیدن به موانع رو به بالا رشد میکنند، و سوم در ادبیات کنایهای و اخلاقی.
در نقد رفتارهای اجتماعی، اصطلاح «متسلق اجتماعی» به کسانی اشاره دارد که بدون داشتن شایستگی واقعی و صرفاً با تکیه بر روابط، فرصتطلبی یا زیر پا گذاشتن دیگران تمایل به ارتقای مقام دارند. جالب اینجاست که خود این واژه مستقیماً در قرآن نیامده، اما ریشه ثلاثی مجرد آن (سلق) یکبار در سوره احزاب به معنی چیره شدن و تاختن با زبان تند به کار رفته که با مفهوم تسلط و بالا رفتن پیوند معنایی دارد.
در مجموع، این واژه پنجحرفی یکی از کلمات پرکاربرد در طراحی جدولهای کلمات متقاطع است و با داشتن باری معنایی که هم زمان وجوه مثبت (تلاش برای صعود در طبیعت) و منفی (جاهطلبی در اجتماع) را در بر میگیرد، از کلمات دقیق و ظریف در زبان فارسی به شمار میرود.