یعنی چه
خط طوقی در دندانپزشکی به مرز باریک ممتد و حلقهای شکلی گفته میشود که حد فاصل بین تاج آناتومیکی و ریشه دندان را مشخص کرده و محل اتصال مینا به سمنتوم (CEJ) است. همچنین در هنر خوشنویسی، گاهی به عنوان نام دوم یا اشتباهی برای خط توقیع (یکی از خطوط ششگانه اسلامی) به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «خَط» و «طَوقی» (منسوب به طَوق به معنی حلقه و گردنبند) تشکیل شده و به صورت خَطِّ طَوقی قرائت میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به عنوان خط گردنی دندان یا نوعی خط قدیمی، «خط طوقی» است که دقیقاً ۶ حرف دارد (بدون احتساب فاصله).
به انگلیسی
در متون علمی پزشکی از اصطلاحات Cervical line یا CEJ استفاده میشود و در هنر اسلامی معادل آن Tawqi script است.
به فارسی
معادلهای فارسی و سرهتر آن در کالبدشناسی دندان شامل «خط گردنی»، «طوق دندان» و «مرز مینا-سمنتوم» است. در حوزه هنر نیز همان «خط توقیع» خوانده میشود.
در قرآن
ترکیب اصطلاحی «خط طوقی» در قرآن کریم وجود ندارد. البته ریشه واژه یعنی «طوق» به صورت فعلی (مانند سَیُطَوَّقُونَ در آیه ۱۸۰ سوره آلعمران) آمده، اما خود این عنوان یک اصطلاح علمی و هنری جدید است.
نماد چیست
این واژه در ادبیات و اسطورهشناسی کاربرد نمادین خاصی ندارد؛ اما در اصطلاحات کالبدشناسی نماد و شاخصی برای مرز انتقالی (Transition line) و فصل مشترک دو بافت متفاوت (تاج و ریشه) به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل خط طوقی
اصطلاح «خط طوقی» یک واژه چندمعنایی با دو کاربرد کاملاً مجزا در علوم پزشکی و هنر است. کاربرد اصلی و مصوب آن در کالبدشناسی دندانپزشکی است که به خط ممتد و حلقوی دور دندان اشاره دارد؛ این خط مرز میان تاج آناتومیک و ریشه دندان را مشخص کرده و محل اتصال مینای دندان به سمنتوم یا همان طوق دندان (CEJ) است.
کاربرد دوم و فرعی آن در هنر خوشنویسی اسلامی است، جایی که گاهی به عنوان نام دیگر یا برداشتی از «خط توقیع» (یکی از خطوط ششگانه متمایل به ثلث) استفاده میشود. ریشه واژه «طوق» عربی و به معنای حلقه یا گردنبند است که به دلیل شکل ظاهری این خطوط به کار رفته است.