یعنی چه
در لغت به معنای ستایشکننده آتش است. در کاربرد تاریخی و عامیانه به پیروان دین زرتشت اطلاق میشده است، زیرا مراسم عبادی خود را در برابر آتش فرونشانده در آتشکدهها انجام میدادند؛ هرچند زرتشتیان آتش را معبود خود نمیدانند بلکه آن را به عنوان نمادی از پاکی، روشنایی و فروغ اهورامزدا نیایش میکنند.
تلفظ
این واژه ترکیب دو جزء فارسی است و در زبان معیار به صورت آتَشْ پَرَست (ātaš-parast) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ دقیق برای کلمه هفت حرفی خودِ «آتش پرست» است. همچنین کلمات «مجوس» یا «گبر» نیز به عنوان جایگزینهای رایج کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Fire-worshipper معادل مستقیم لغوی آن است و در متون تاریخی برای اشاره به این مفهوم استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح عابد النار معنای تحتاللفظی آن را میرساند و کلمه المجوس در متون کهن و تفاسیر به عنوان معادل تاریخی زرتشتیان به کار رفته است.
به فارسی
برابرهای فارسی و واژههای هممعنی این مصطلح شامل آذرپرست، آذرکیش، مغ و در بیان دقیقتر پیروان دین کهن، زرتشتی است.
نماد چیست
در این فرهنگ و آیین، آتش معبود مستقل نیست بلکه نمادِ پاکی، روشنایی، راستی (اشه) و تجلی فروغ خداوند یکتا (اهورامزدا) بر روی زمین به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل آتش پرست
واژه «آتشپرست» یک ترکیب واژگانی در زبان فارسی متشکل از دو بخش «آتش» و «پرست» (بن مضارع از پرستیدن به معنی ستایش یا پرستاری) است. از نظر تاریخی، این اصطلاح بیشتر یک برچسب و برداشت بیرونی از سوی غیرزرتشتیان نسبت به پیروان آیین زرتشت بوده است؛ چرا که ناظران بیرونی با دیدن آیینهای نیایش در برابر آتشکدهها، گمان میکردند که خودِ عنصر آتش مورد پرستش قرار میگیرد.
در متون کهن فارسی و اسلامی، معادلهایی چون آذرپرست، آذرکیش، گبر و مجوس برای این مفهوم به کار رفته است. در قرآن کریم نیز کلمه «المجوس» یکبار در آیه ۱۷ سوره حج در کنار سایر ادیان ذکر شده که در تفاسیر اسلامی اغلب معادل زرتشتیان دانسته شده است. در باور اصیل زرتشتی، اهورامزدا خدای یکتاست و آتش تنها به عنوان مقدسترین واسطه، قبله و مظهر فروغ الهی ارج نهاده میشود.
امروزه در رویکردهای علمی، دانشنامهای و واژهشناسی، میان معنای لغوی (پرستش فیزیکی آتش) و معنای کاربردی و فرهنگی آن تفکیک روشنی ایجاد شده است تا از سوءتعبیرهای تاریخی پیشگیری شود.