یعنی چه
انتباذ در اصل یک مصدر عربی از باب افتعال است که به معنای دور شدن از جمع، عزلتنشینی و اختیار کردن تنهایی است. این واژه در کاربردهای ثانویه فقهی به معنای انداختن خرما یا کشمش در آب برای تهیه شربت نبیذ نیز به کار میرود و در اصطلاحات پزشکی مدرن عربی به معنای جابهجایی یا نابجایی یک عضو بدن (مانند رحم یا عدسی چشم) است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با کسرهٔ همزه و سکون نون و تاء است: اِنْتِباذ.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی مانند گوشهنشینی، خلوتگزینی یا کنارهگیری، واژه ۶ حرفی «انتباذ» پاسخ دقیق است.
به انگلیسی
برای معادلسازی دقیق لغوی از کلماتی چون Seclusion و Isolation استفاده میشود. در متون تخصصی پزشکی عربی نیز معادل Ectopia یا Displacement قرار میگیرد.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این واژه شامل گوشهنشینی، کنارهگیری، تنهاییگزینی، و خلوتنشینی هستند که ریشه در مفهوم دوری از اجتماع دارند.
در قرآن
این واژه به صورت فعل در سوره مریم آیه ۱۶ آمده است: «وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ مَرْيَمَ إِذِ انْتَبَذَتْ مِنْ أَهْلِهَا مَكَانًا شَرْقِيًّا» که به گوشهٔ عزلت گزیدن و کنارهگیری حضرت مریم از کسان خود در مکانی شرقی اشاره دارد. همچنین در آیه ۲۲ همین سوره نیز به صورت «فَانْتَبَذَتْ بِهِ مَكَانًا قَصِيًّا» (پس با او به مکانی دوردست کناره گرفت) تکرار شده است.
نماد چیست
در فرهنگ قرآنی و متون ادبی-عرفانی، انتباذ یادآور خلوتگزینی مقدس و تنهایی حضرت مریم (ع) پیش از بارداری معجزهآسا است. این کلمه به عنوان نمادی از انقطاع از خلق برای تقرب به خالق، پاکدامنی و تمرکز روحی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل انتباذ
واژه «انتباذ» مصدری عربی از ریشه «ن ب ذ» است که در اصطلاح لغوی به معنای دور شدن، کنارهگیری از مردم و گوشهنشینی تعبیر میشود. ریشه این کلمه به معنای پرت کردن و دور انداختن چیزی است؛ گویی شخص در حالت انتباذ، خود را از شلوغی جامعه دور میاندازد و خلوت را برمیگزیند.
این واژه در قرآن کریم جایگاه ویژهای دارد و توصیفکننده لحظات حساس خلوتنشینی و عزلتِ پاکدامانانه حضرت مریم (ع) پیش از تولد حضرت عیسی (ع) است. به همین دلیل در فرهنگ اسلامی و متون عرفانی، انتباذ معنایی فراتر از یک انزوای ساده دارد و به عنوان نمادی از عزلت عارفانه، تمرکز روحی و بریدن از خلق برای پیوستن به حق شناخته میشود.
علاوه بر این، انتباذ در فقه کهن معنایی مرتبط با انداختن خرما در آب (تهیه نبیذ) دارد و امروزه در اصطلاحات پزشکی جهان عرب نیز به معنای نابجایی یا جابهجایی اندامها به کار میرود؛ با این حال کاربرد اصلی و رایج آن در زبان فارسی همان گوشهنشینی و عزلتگزینی است.