یعنی چه
این عبارت در زبان عامیانه برای نشان دادن تساوی در حالت، تکرار یک عمل یا در پاسخ به تعارفات (به معنای برای شما هم همینطور) استفاده میشود. از نظر دستور زبان فارسی معیار، ترکیب «به همچنین» نادرست و مندرآوردی به شمار میرود، چرا که کلمه «همچنین» خود قید است و نیازی به حرف اضافه «به» ندارد. شکل صحیح آن در نگارش معیار، «همچنین» یا «و همچنین» است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب از واجهای «بِ» (حرف اضافه تقویتی/عامیانه) به همراه واژه اصیل «هَمْچِنین» تشکیل شده است که در گفتار روزمره گاهی به صورت مخفف و عامیانهتر «به همچین» نیز شنیده میشود.
در جدول
در مسابقات جدول تقاطعی و کلمات متقاطع، اگر طراح سوال به دنبال یک عبارت هشت حرفی عامیانه یا قدیمی برای مفهوم «همینطور» باشد، پاسخ «به همچنین» است. گزینههای استانداردتر مانند همچنین (۵ حرف) یا نیز (۳ حرف) هستند.
به انگلیسی
در بافتهای گفتاری و تعارفی برای پاسخ متقابل از Likewise یا You too استفاده میشود، در حالی که در ساختارهای متنی و برای افزودن اطلاعات، واژههای Also یا Similarly به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن مفهوم همارزی، تکرار و مشابهسازی حالت از واژه «كذلك» (اینچنین/همینطور) و برای افزودن مطلب از «أيضاً» استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی عبارت «Aynı şekilde» به معنای «به همین شکل و صورت» رایج است. در ترکی آذربایجانی نیز واژه «Hemçinin» دقیقاً همریشه و هممعنا با همچنینِ فارسی است.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل و فصیح، به جای استفاده از این ترکیب عامیانه، واژگان استواری چون «همچنین»، «نیز»، «به همین ترتیب» و «همینگونه» جایگزین میشوند که بار دستوری صحیح دارند.
جمعبندی و توضیح کامل به همچنین
عبارت «به همچنین» یکی از نمونههای رایج در زبان عامیانه و گفتاری فارسی است که از نظر اصول ویراستاری و دستور زبان معیار، ساختاری نادرست و مندرآوردی تلقی میشود. در واقع واژه «همچنین» خود یک قید کامل است و افزودن حرف اضافه «به» به ابتدای آن توجیه دستوری ندارد. این ترکیب بیشتر در مکالمات روزمره و در پاسخ به تعارفات یا آرزوهای خیر به کار میرود تا نشان دهد مخاطب نیز همان آرزو یا حالت را برای طرف مقابل دارد.
ریشه اصلی این عبارت به واژه «همچنین» برمیگردد که خود ترکیبی از سه جزء فارسی میانه و جدید یعنی «هم + چون + این» است و مفهوم «همانگونه که این هست» را میرساند. با اینکه این ترکیب با پیشوند «به» در متون کهن یا ترجمههای تحتاللفظی قدیمی گاهی به چشم میخورد، اما در زبان استوار امروز جایگاهی ندارد.
در کاربردهای بینالمللی و ترجمه، این اصطلاح بسته به لحن کلام معادلهای دقیقی دارد؛ در انگلیسی برای پاسخ تعارفی از لایقوایز (Likewise) و در عربی از کذلک استفاده میشود. در بررسیهای قرآنی نیز مشخص است که این ترکیب به دلیل اصالت خالص فارسی در متن قرآن وجود ندارد، هرچند معادلهای مفهومی عربی آن فراوان دیده میشوند.