یعنی چه
مغابنه در لغت به معنی یکدیگر را فریفتن در معامله یا سودجویی متقابل است. در اصطلاح حقوقی و فقهی، به قراردادی (عقد مغابنهای) گفته میشود که طرفین در آن به دنبال جلب حداکثر منفعت مالی برای خود هستند و هر طرف میکوشد بیشترین امتیاز را بگیرد و کمترین را بدهد، به طوری که احتمال بروز غبن (زیان پنهان) در آن وجود دارد.
در جدول
کلمه مغابنه در جدولهای متقاطع به عنوان پاسخ برای واژههایی چون «فریب متقابل در معامله» یا «معامله سودمحور» به کار میرود و دقیقاً دارای ۶ حرف است.
به انگلیسی
در بافتهای حقوقی و تجاری بینالمللی، برای رساندن مفهوم عقود مغابنهای و چانهزنیهای مالی از این اصطلاحات استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشه عربی دارد و از باب مفاعله است که بر یک کار طرفینی و متقابل میان خریدار و فروشنده دلالت میکند.
به فارسی
در زبان فارسی اصطلاحاتی مانند چانهزنی قیمتی، معامله نابرابر یا دادوستد رقابتی به عنوان برگردان یا معادلهای مفهومی این واژه شناخته میشوند.
در قرآن
خود واژه «مغابنه» در متن قرآن مجید به کار نرفته است؛ با این حال، ریشه واژگانی آن (غ ب ن) در آیه ۹ سوره تغابن به صورت «يَوْمُ التَّغَابُنِ» آمده که به معنی روز آشکار شدن زیانکاری و برنده و بازنده شدن انسانها در روز قیامت است.
نماد چیست
این کلمه بیشتر یک اصطلاح لغوی، فقهی و حقوقی است و کارکرد نمادین سنتی ندارد، اما در ادبیات حقوقی میتواند نمادی از ریسک نابرابری امتیازات و تلاش برای مغبون کردن طرف مقابل در دادوستد باشد.
جمعبندی و توضیح کامل مغابنه
واژه «مغابنه» از ریشه عربی «غبن» بر وزن مفاعله گرفته شده و در لغت به معنای فریب متقابل یا سودجویی طرفین در جریان یک دادوستد است. در اصطلاح فقهی و حقوقی، عقود مغابنهای به قراردادهایی مثل خرید و فروش یا اجاره اطلاق میشود که در آنها مبنای کار بر چانهزنی، رقابت مالی شدید و کسب حداکثر سود استوار است؛ نقطه مقابل این واژه، عقود مسامحهای (مانند هبه یا صلح) قرار دارد که بر پایه گذشت و رفاقت تنظیم میشوند.
اگرچه خود این واژه به طور مستقیم در قرآن کریم ذکر نشده، اما همخانواده نامآشنای آن یعنی «تغابن» نام یکی از سورههای قرآن است که به روز قیامت (يوم التغابن) اشاره دارد؛ روزی که زیان و سود واقعی انسانها و مغبون شدن بدکاران آشکار میشود. در مجموع، مغابنه بازتابدهنده فضای معاملهای است که در آن هر طرف برای منافع خود چانهزنی میکند و احتمال مغبون شدن در آن وجود دارد.