یعنی چه
عبارت «جایز شمردن» به معنای قانونی، شرعی یا اخلاقی دانستن یک عمل است. این واژه در زبان روزمره، حقوقی و فقهی زمانی به کار میرود که انجام کاری بدون مانع و ممنوعیت اعلام شود یا فردی اذن و رخصت انجام آن را صادر کند.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت «جایِز» (با کسره ی) و «شِمُردَن» (با کسره شین و ضمه میم) است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «جایز شمردن»، علاوه بر خود عبارت که ۹ حرف دارد، واژههایی مانند تجویز، اباحه و روا داشتن نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم جایز شمردن از افعال ترکیبی و واژگانی نظیر permit و allow یا عبارت صفتمحور deem permissible استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از مصادر باب افعال و تفعیل مانند اجازه و تجویز یا اصطلاح «اعتباره جائزاً» برای این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و جایگزین فارسی این عبارت شامل روا داشتن، رواداری، دستور دادن، دستوری کردن یا پروانه دادن (اجازه دادن) است.
در قرآن
خود عبارت ترکیبی و فارسی «جایز شمردن» در متن قرآن وجود ندارد. ریشه عربی آن (ج-و-ز) به معنی عبور کردن به کار رفته است؛ اما مفهوم فقهی و تشریعیِ جایز شمردن، در قرآن کریم با واژگانی چون «أَحَلَّ الله» (خداوند حلال کرد) یا اصطلاح «لَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ» (گناهی بر شما نیست / مجاز است) بیان شده است.
جمعبندی و توضیح کامل جایز شمردن
عبارت «جایز شمردن» یک مصدر مرکب در زبان فارسی است که از ترکیب واژه عربی «جایز» (به معنی روا و ممکن) و واژه اصیل پارسی میانه «شمردن» (به معنی حساب کردن و دانستن) ساخته شده است. این اصطلاح در حوزههای مختلفی چون فقه، حقوق، اخلاق و گفتگوهای روزمره کاربرد دارد و نشاندهنده برداشته شدن مانع یا پذیرش قانونی و اخلاقی یک رفتار است.
در بستر فقهی و حقوقی، این واژه معادل عملیِ «اباحه» یا «حلال دانستن» است؛ یعنی انجام دادن یا ندادن آن عمل از نظر قانونگذار یا شارع بلامانع است و هیچگونه عقوبت یا جرمی بر آن مترتب نخواهد بود. در فرهنگ عامه نیز به معنای رواداری و تایید رفتارهای دیگران استفاده میشود.