معنی
در فرهنگهای معتبر لغت فارسی از جمله دهخدا، معین و عمید، واژه کهن «مخت» به معنای امید، امیدواری و چشمداشت به کار رفته است.
یعنی چه
این کلمه در ادبیات کهن به حالت ذهنی و قلبی انسان اشاره دارد که در آن شخص منتظر وقوع یک رویداد خوشایند است یا به چیزی دلبستگی و چشمداشت دارد.
مترادف
واژههایی که بیشترین شباهت معنایی را با مخت دارند شامل مفاهیم امیدواری و انتظار مثبت هستند.
متضاد
با توجه به معنای اصلی واژه که امید است، کلماتی که نشاندهنده قطع امید و سرخوردگی هستند به عنوان متضاد آن شناخته میشوند.
هم خانواده
در منابع و فرهنگهای زبان فارسی، همخانواده اشتقاقیِ قطعی و مستندی برای این ریشه تکهجایی ذکر نشده است.
ریشه
این واژه یک واژه قدیمی ایرانی است که برخی ریشهشناسان آن را با واژههای اوستایی و باستانی به معنی رهایی و برخی دیگر آن را به صورت مستقل در فارسی کلاسیک به معنی امید ثبت کردهاند.
جمله سازی
به انگلیسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان انگلیسی بر مفاهیم امید و انتظار مثبت دلالت دارند.
به عربی
در زبان عربی، واژههای رجاء و امل نزدیکترین برگردانهای معنایی برای واژه فارسی مخت هستند.
به فارسی
برگردان و معادل روان این واژه در فارسی امروز، همان کلمات پرکاربرد «امید» و «امیدواری» است.
جمعبندی و توضیح کامل مخت
واژه «مخت» (یا مَخت/مُخت) یکی از کلمات کهن، اصیل و کمکاربرد در زبان و ادبیات فارسی است. بر اساس ثبت فرهنگهای معتبری مانند لغتنامه دهخدا، فرهنگ عمید و فرهنگ معین، این واژه سه حرفی در اصل به معنای امید، امیدواری، رجا و چشمداشت در اشعار و متون قدیمی به کار میرفته است.
اگرچه این کلمه در فارسی امروز کاربرد روزمره خود را از دست داده و جای خود را کاملاً به واژه «امید» داده است، اما بررسی آن در بافت شعر کلاسیک نشاندهنده غنای واژگانی زبان فارسی در بیان مفاهیم روحی و روانی است. از نظر ریشهشناسی و ساختار واژهسازی، همخانواده قطعی برای آن در زبان فارسی امروز معرفی نشده و ریشه آن به دوران باستان بازمیگردد.