یعنی چه
این عبارت یک کنایهٔ ادبی و فصیح در زبان فارسی است که به پوشیده شدن چهرهٔ انسان با خاک (نقاب تراب) هنگام مرگ و دفن اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح عبارات به صورت تفکیکشده: روی (rūy) / در (dar) / نقاب (neqāb-e) / تراب (torāb) / کشیدن (kašīdan).
در جدول
پاسخ متداول در جدولهای کلمات متقاطع برای کنایه از مردن و مدفون شدن، با ۱۸ حرف.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات ادبی و محترمانه برای اشاره به مرگ و تدفین استفاده میشود.
به عربی
در ادبیات عربی تعابیری که به پنهان شدن چهره در خاک اشاره دارند، معادل این کنایه هستند.
به ترکی
در ترکی استانبولی تعابیر مربوط به خاکسپاری و بازگشت به سوی حق به عنوان معادل به کار میروند.
به فارسی
مترادفهای این عبارت شامل واژهها و کنایاتی چون: جان دادن، به خاک رفتن، فروشدن، دار فانی را وداع گفتن و به دیار باقی شتافتن است.
نماد چیست
این ترکیب در ادبیات کلاسیک و متون عرفانی نمادی از ناپایداری دنیا، فرجامِ غرور و قدرت، و یادآور مفهوم مرگاندیشی است. نقاب در اینجا مرز میان دنیای زندگان و مردگان تلقی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل روی درنقاب تراب کشیدن
عبارت «روی در نقاب تراب کشیدن» یک ترکیب کنایی و بسیار فصیح در ادبیات فارسی کلاسیک است که برای اشاره به مرگ، فوت و به خاک سپرده شدن انسان به کار میرود. در این تعبیر شاعرانه و اخلاقی، «خاکِ گور» به نقابی تشبیه شده که بر چهرهٔ فرد متوفی کشیده میشود و او را از دیدگان زندگان پنهان میسازد. این عبارت ترکیبی از واژگان فارسی و عربی (نقاب و تراب) است و ساختاری کاملاً ادبی دارد.
اگرچه خود این عبارت به طور مستقیم در قرآن کریم نیامده است، اما مفهوم کلیدی آن یعنی بازگشت انسان به خاک بارها در آیات مختلف (مانند آیه ۵ سوره حج) مورد تأکید قرار گرفته است. شاعران بزرگی همچون هاتف اصفهانی از تعابیر مشابه این ساختار برای مرثیهسرایی و یادآوری ناپایداری جهان استفاده کردهاند.
در معناشناسی ادبی، این اصطلاح بازتابدهنده نمادهایی چون فناپذیری، فروتنی در برابر مرگ و بازگشت به اصل خویشتن است. این کنایه به دلیل طنین موزون و تصویرسازی زیبایی که دارد، همواره جایگاه ویژهای در متون تعلیمی، عرفانی و سوگنامههای فارسی داشته است.