یعنی چه
ذاتالریه یا پنومونی به التهاب و عفونت حاد بافت ریه (شُش) گفته میشود که معمولاً بر اثر عوامل باکتریایی، ویروسی یا قارچی شکل میگیرد و طی آن کیسههای هوایی از چرک و مایعات پر میشوند.
تلفظ
این واژه در اصلِ عربی به صورت «ذاتُ الرِّئَة» تلفظ میشود و در زبان فارسی معمولاً آن را به صورت «ذاتالریه» (zāt-or-raye) میخوانند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح پزشکی با توجه به تعداد حروف خواستهشده معمولاً «ذات الرئة»، «سینهپهلو» یا «پنومونی» است.
به انگلیسی
معادل رسمی و پزشکی این بیماری در زبان انگلیسی واژه Pneumonia است که ریشه در زبان یونانی دارد.
به عربی
در زبان عربی علاوه بر اصطلاح سنتی ذاتالرئه، در پزشکی مدرن از ترکیب «الالتهاب الرئوي» به معنای التهاب ریوی استفاده میشود.
به فارسی
رایجترین معادلهای فارسی برای این واژه «سینهپهلو» و «التهاب ریه» هستند. در متون کهن فارسی گاهی از واژه «ششبست» نیز استفاده شده است.
در قرآن
اصطلاح ذاتالریه در متن قرآن مجید وجود ندارد؛ این عبارت یک اصطلاح تخصصی در طب سنتی و دانش پزشکی است که پس از اسلام وارد متون علمی و طبی عربی شد.
نماد چیست
در ادبیات و طب قدیم نماد بیماری شدید سینه، ضعف تنفسی و ناخوشی سخت و جانکاه بود. در پزشکی مدرن، روبان پیازهای یا آبی کمرنگ (Periwinkle blue) به عنوان نماد بینالمللی آگاهیبخشی درباره بیماری ذاتالریه شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ذات الرئة
واژه «ذاتالریه» یک اصطلاح ترکیبی عربی در طب سنتی است که از دو بخش «ذات» (به معنی دارنده یا صاحب) و «الرئة» (به معنی ریه) تشکیل شده و در لغت به معنای بیماری درگیرکننده یا صاحب ریه است. این اصطلاح از گذشتههای دور برای توصیف حالات شدید التهاب و عفونت دستگاه تنفسی به کار میرفته و معادل دقیق آن در زبان فارسی «سینهپهلو» و در اصطلاحات پزشکی مدرن «پنومونی» است.
این بیماری به دلیل ورود اندامهای ریز مانند باکتریها و ویروسها به درون کیسههای هوایی رخ میدهد و ریه را دچار انباشت مایع و چرک میکند که تنفس را برای بیمار دشوار میسازد. با وجود ریشه عربی این کلمه، در متون دینی مانند قرآن از آن یادی نشده، چرا که یک واژه تخصصی در حوزه دانش پزشکی و طبیعی به شمار میرود.
امروزه این کلمه کاربرد گستردهای در ادبیات عمومی و پزشکی دارد. آگاهی عمومی از این بیماری با نماد روبان آبی کمرنگ گرامی داشته میشود تا اهمیت پیشگیری و درمان این بیماری حاد تنفسی در سراسر جهان یادآوری گردد.