یعنی چه
خردچشم یک صفت مرکب در زبان فارسی است که به ویژگی ظاهری فردی اشاره دارد که چشمهای کوچکی دارد. در متون کهن ادبی گاهی این صفت برای توصیف ویژگی ظاهری مردمان قبایل شرقی استفاده شده است.
تلفظ
این واژه از دو بخش «خُرد» به معنی کوچک و «چَشم» تشکیل شده است و به صورت تخفیفیافته در کلام خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «کسی که چشمهای کوچک دارد» یا «ریزچشم»، واژه ۶ حرفی «خردچشم» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای توصیف عمومی این ویژگی از صفت ترکیبی Small-eyed استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی معادل مستقیم مضاف و مضافالیه آن «صغیر العین» است که به معنای دارنده چشم کوچک است.
به فارسی
واژههای مترادف و هممعنی فارسی برای این کلمه شامل ریزچشم و تنگچشم (از نظر ظاهر) هستند. این کلمه از ریشه فارسی میانه (xurd + čašm) ترکیب شده است.
نماد چیست
در ادبیات و نمادشناسی سنتی فارسی، خردچشم نماد اصطلاحی یا کنایی تثبیتشدهای ندارد؛ با این حال، در شعر کهن گاهی به کنایه برای اشاره به نژادهای ترک یا مغول به دلیل فرم خاص چشمهایشان استفاده میشده است.
جمعبندی و توضیح کامل خردچشم
واژه «خردچشم» یک صفت مرکب و کمتر رایج در زبان فارسی است که از ترکیب دو واژه اصیل «خرد» (به معنی کوچک) و «چشم» ساخته شده است. معنی صریح و مستقیم این واژه، ریزچشم یا کسی است که چشمهای کوچکی دارد و بیشتر کاربرد توصیفی در ادبیات کلاسیک داشته است.
این واژه از منظر ریشهشناسی کاملاً فارسی بوده و در زبانهای دیگر مانند انگلیسی با عبارت Small-eyed و در عربی با صغیرالعین معادلسازی میشود. همچنین این کلمه در متون مذهبی مانند قرآن کریم کاربردی ندارد و صرفاً یک اصطلاح بیانی و ظاهری است.