یعنی چه
کولک یا گلپر گیاهی علفی، چندساله و بسیار معطر از تیرهٔ چتریان (Apiaceae) با نام علمی Heracleum persicum است. این گیاه بومی ایران بوده و در مناطق کوهستانی و نمناک میروید. دانههای پودرشدهٔ آن به عنوان ادویهای محبوب و معطر در آشپزی ایرانی، بهویژه در ترشیجات و همراه حبوبات استفاده میشود.
تلفظ
واژه کولک به صورت کُـولَـک (Kolek) در گویشهای شمالی و البرزنشین و واژه گلپر به صورت گُـلْـپَـر (Golpar) در زبان فارسی معیار تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند انجدان، کولهپر، کالتیغ و کرسم نیز به عنوان پاسخهای جایگزین برای این گیاه شناخته میشوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به دلیل بومی بودن این گیاه در ایران، آن را Persian hogweed مینامند. همچنین نام علمی آن Heracleum persicum است.
به عربی
در منابع طب سنتی و زبان عربی، واژه انجدان به صورت تعریبشده «الانجذان» برای اشاره به این گیاه و ریشه آن به کار میرود.
به ترکی
در ترکی استانبولی این گیاه به عنوان گونهای از Tavşancıl otu شناخته میشود، هرچند در بسیاری از مناطق معادل دقیق بومی ندارد و از وامواژه استفاده میشود.
به فارسی
نام اصیل و قدیمی این گیاه در زبان فارسی «انجدان» یا «انگدان» است. واژه «گلپر» یک ترکیب اسمی نوظهورتر (گل + پر) است و «کولک» نیز نام محلی آن در زبانهای تبرستان و گویشهای البرزنشین است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه ایران، به ویژه در مناطق کوهستانی و شمالی، سوزاندن دانه و پوست این گیاه همراه با اسفند نمادی برای دفع چشمزخم، دور کردن انرژیهای منفی و ضدعفونی کردن محیط است. در طب سنتی نیز این گیاه نماد هضم غذا و بادشکنی تلقی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل کولک یا گلپر
«کولک» یا «گلپر» نامهای یک گیاه دارویی و ادویهای معطر و بومی ایران با نام علمی Heracleum persicum از تیره چتریان است. واژه کولک ریشه در زبانهای تبرستان و گویشهای البرزنشین (مانند مازندرانی و گیلکی) دارد، در حالی که در زبان فارسی معیار به آن گلپر و در متون کهن و اصیل فارسی به آن انجدان میگویند. این گیاه فاقد متضاد حقیقی یا کاربرد در متن قرآن است.
دانههای این گیاه پس از پودر شدن به عنوان یک ادویه محبوب با طبع گرم در آشپزی ایرانی برای چاشنی ترشیجات و حبوبات استفاده میشود. علاوه بر کاربرد غذایی، سوزاندن آن در کنار اسفند در فرهنگ عامه مردم ایران به عنوان نمادی برای ضدعفونی کردن فضای خانه و دفع چشمزخم رواج دارد.