یعنی چه
«ذالک» (که در اصل به صورت ذٰلِکَ نگارش میشود) یک اسم اشاره برای دور (غیر نزدیک) در حالت مفرد مذکر در زبان عربی فصیح است. این واژه در متون کهن فارسی و ترکیباتی مانند «معذلک» نیز کاربرد فراوان دارد.
تلفظ
این کلمه با فتحه روی ذال ممدود (ذٰ)، کسره تحت لام و فتحه فوق کاف تلفظ میشود: ذالِکَ.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ کلمه «ذالک» دقیقاً یک واژه ۴ حرفی است که به عنوان معادل «آن» در عربی شناخته میشود.
به انگلیسی
معادل مستقیم این واژه در زبان انگلیسی ضمیر اشاره به دور یعنی That است.
به عربی
این واژه خود اصالتاً عربی است و در این زبان برای اشاره به مفرد مذکر بعید به کار میرود. شکل مؤنث آن «تِلْکَ» است.
به فارسی
معادل دقیق و مستقیم کلمه ذالک در زبان فارسی، کلمه «آن» است که برای اشاره به شخص، شیء یا موضوعی در مسافت دور یا زمان گذشته استفاده میشود.
در قرآن
این واژه کاربرد بسیار گستردهای در قرآن کریم دارد؛ مانند آیه «ذٰلِكَ الْكِتَابُ». مفسران بیان میکنند که استفاده از اسم اشاره دور (ذلک) برای قرآن، جهت نشان دادن عظمت، رفعت و بلندی مقام و شأن معنوی آن است.
نماد چیست
این کلمه صرفاً یک ابزار دستوری و ضمیر اشاره است و نماد مادی خاصی ندارد؛ اما در کاربردهای بلاغی و قرآنی، نمادی از شأن بالا، رفعت معنوی و اهمیت فوقالعاده موضوعِ مورد اشاره به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ذالک
واژه «ذالک» یک اسم اشاره کاربردی و اصیل در زبان عربی است که به معنای «آن» برای مفرد مذکر به کار میرود. این کلمه از سه بخش «ذا» (اشاره)، «لِـ» (برای بیان دوری) و «کَ» (خطاب) تشکیل شده است و متضاد آن کلمه «هذا» (این) میباشد. این واژه به واسطه ورود به ادبیات کهن و متون فقهی و فلسفی، در قالب ترکیباتی چون «معذلک» در زبان فارسی نیز جایگاه خود را تثبیت کرده است.
در فرهنگ اسلامی و متن قرآن کریم، «ذالک» بیش از ۴۳۰ بار تکرار شده و فراتر از یک اشاره مکانی ساده عمل میکند. در بسیاری از آیات، از این ضمیر معادل «دور» برای اشاره به امور معنوی و مفاهیمی که در پیشگاه الهی عظمت و علوّ مرتبه دارند استفاده شده است تا رفعت و بزرگی مقام آنها را به مخاطب یادآور شود.