یعنی چه
خاکه مومیائی به پودر، رسوب یا مادهای شبیه به خاک اشاره دارد که از معدن یا کان مومیایی طبیعی (قیر معدنی یا شیلاجیت) استخراج میشود. این ماده در طب قدیم شناختهشده بوده و به داشتن بوی بسیار ناخوشایند و زننده شهرت دارد.
تلفظ
این ترکیب واژگانی در زبان فارسی به صورت «خاکهٔ مومیائی» (khāke-ye mūmiyāʾī) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ مد نظر در جدول برای پودر معدنی بدبو یا گرد حاصل از کان مومیا، «خاکه مومیائی» است که دقیقاً ۱۱ حرف دارد.
به انگلیسی
در متون کهن و اصطلاحات داروشناسی قدیمی انگلیسی، از تعابیری همچون mummy earth یا mummia dust برای اشاره به این ترکیب استفاده میشده است.
به عربی
در طب سنتی جهان اسلام و متون عربی، این ماده را با نام سحالة المومیاء یا تراب المومیا میشناسند.
به فارسی
معادلات خالصتر فارسی آن شامل ترکیباتی نظیر «گرد مومیا»، «خاک مومیا» و «خاکه کان مومیایی» است که به همان ماهیت پودری و معدنی اشاره دارد.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و متون طبی کهن، خاکه مومیائی به دلیل ماهیت معدنی و بوی بسیار زنندهاش، به عنوان نمادی از بوی بد، فساد، ناخوشایندی و مواد مرده یا کهنه به کار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل خاکه مومیائی
واژهٔ «خاکه مومیائی» یک ترکیب اضافی در زبان فارسی است که از دو بخش «خاکه» (به معنی گرد و پودر) و «مومیائی» (منسوب به مومیا یا همان قیر طبیعی و شیلاجیت) تشکیل شده است. این اصطلاح دارویی و معدنی کهن، اشاره به رسوبات و پودرهای استخراجشده از معادن قیر طبیعی دارد که در طب سنتی گذشته به عنوان مرهم یا بخشی از ترکیبات دارویی شفابخش مورد استفاده قرار میگرفته است.
ویژگی بارز این ماده در منابع تاریخی و لغتنامههای معتبری همچون دهخدا و آنندراج، بوی بسیار بد، قوی و ناخوشایند آن ذکر شده است؛ به طوری که در شعر کهن فارسی نیز به این بوی زننده اشاره کردهاند. امروزه این کلمه کاربرد روزمره ندارد و بیشتر در ادبیات کلاسیک، تاریخ پزشکی و به عنوان یک چالش دانشنامهای در طرح سؤالات جدول کلمات متقاطع دیده میشود.