یعنی چه
ترکیب قوم و قبیله کنایه از خویشاوندان، بستگان، عشیره و به طور کلی تبار یک شخص است. قوم به بافت اجتماعی بزرگتر با تاریخ، زبان و فرهنگ مشترک اشاره دارد و قبیله گروه کوچکتری است که بر پایه نسب، تبار و خط خونی واحد شکل میگیرد.
تلفظ
این عبارت در زبان فارسی به صورت قَوْم وَ قَبِیلَه تلفظ میشود که واج «و» در آن به عنوان حرف عطف میان دو کلمه عمل میکند.
در جدول
در جدول کلمات متقاطع و بازیهای شرح در متن، عبارت «قوم و قبیله» یک پاسخ ۹ حرفی است. همچنین واژههای هممعنی مانند طایفه، عشیره، ایل و تبار نیز به عنوان پاسخهای جایگزین کاربرد فراوان دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای معادلسازی این ترکیب، واژه قوم به People یا Ethnic group و واژه قبیله به Tribe یا Clan ترجمه میشود.
به عربی
هر دو کلمه ریشه عربی دارند و به عنوان وامواژه وارد فارسی شدهاند. قوم از ریشه (ق و م) به معنی قیام کردن و ایستادن است و قبیله از ریشه (ق ب ل) به معنی روبرو شدن یا پذیرفتن میآید.
در قرآن
این مفهوم به صورت دقیق در آیه ۱۳ سوره حجرات آمده است: «وجعلناکم شعوباً وقبائل لتعارفوا» که هدف از تنوع و تقسیمات اجتماعی را شناخت متقابل معرفی میکند. همچنین کلمه قوم بیش از ۳۰۰ بار در قرآن برای جوامع مختلف مانند قوم نوح، عاد و موسی ذکر شده است.
نماد چیست
این ترکیب واژگانی نماد حیوانی یا شیئی رسمی در ادبیات ندارد؛ اما در مفاهیم جامعهشناختی نمادی از پیوندهای خونی محکم، هویتهای سنتی، تعصب گروهی (قبیلهگرایی) و ساختار اولیه سازمانهای اجتماعی پیش از شکلگیری دولت-ملتهای مدرن به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل قوم و قبیله
عبارت قوم و قبیله در زبان و فرهنگ فارسی نشاندهنده ریشهها، اصالت و پیوندهای اجتماعی و خونی یک فرد است. این ترکیب از دو واژه با ریشه عربی تشکیل شده که اولی به ساختارهای اجتماعی کلانتر با فرهنگ و زبان مشترک اشاره دارد و دومی گروههای کوچکتر مبتنی بر همخونی و نسب واحد را توصیف میکند.
در نگاه قرآنی و جامعهشناختی، وجود اقوام و قبایل گوناگون نه عاملی برای برتریجویی و تفاخر، بلکه بستری برای تعامل، شناخت متقابل و شکلگیری نخستین الگوهای همبستگی انسانی بوده است. امروزه این اصطلاح در گفتوگوهای روزمره کنایه از تمام بستگان، عشیره، خاندان و دودمان یک شخص دارد.