یعنی چه
کنجاره (یا کنجاله) به مادهٔ جامدی گفته میشود که پس از فرایند روغنکشی و فشرده شدن دانههای روغنی مانند کنجد، سویا، کتان و پنبهدانه بر جای میماند. این ماده به دلیل داشتن پروتئین و مواد مغذی بالا، ارزش غذایی فراوانی دارد و امروزه بهطور گسترده در صنایع دامپروری و طیور به عنوان مکمل غذایی مصرف میشود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت کُنجارِه (konjāre) تلفظ میشود و در گویشهای مختلف و زبان عامیانه امروزی بیشتر به صورت «کنجاله» شنیده و به کار میرود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، برای راهنمای «تفاله دانههای روغنی»، «تفاله کنجد» یا «باقیمانده روغنکشی»، واژه ۶ حرفی «کنجاره» یا «کنجاله» پاسخ اصلی است.
به انگلیسی
در بازرگانی و صنایع غذایی جهان، به تفاله فشردهشده دانه کلمات Oil cake یا Press cake میگویند. همچنین برای پودر آن از واژه Meal (مانند Soybean meal برای کنجاله سویا) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی متداولترین واژه برای این مفهوم «الکُسبة» است که برای انواع تفالههای روغنی دامی به کار میرود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی و آذربایجانی به تفاله دانههای روغنی و چغندر، «کوسپه» (Küspe) میگویند که قرابت زبانی با واژه عربی و فارسی دارد.
به فارسی
واژههای کنجاله، کنجار و کنجال صورتهای دیگر و همخانواده همین واژه در بخشهای مختلف ایران هستند. واژههای ثفل (تفاله) و کزب نیز به عنوان مترادفهای آن در متون کهن به کار رفتهاند.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، بهویژه در اشعار ناصرخسرو، «کنجاره» در تقابل با «روغن» قرار دارد. روغن نماد صفا، علم، خرد و جوهر حقیقی است، در حالی که کنجاره نماد پوسته ظاهری بیارزش، انسان نادان و کالبد تهی از معنویت و مایه اصلی است.
جمعبندی و توضیح کامل کنجاره
واژه «کنجاره» یک اصطلاح اصیل فارسی در حوزه کشاورزی و روغنکشی است که قدمت دیرینهای در زبان و ادبیات ما دارد. این کلمه به بخش جامد و فشردهای اشاره میکند که پس از استخراج عصاره و روغن از دانههای مغذی بر جای میماند. اگرچه در گذشته ممکن بود به عنوان یک ماده فرعی و کمارزش نگاه شود، اما امروزه ارزش غذایی و پروتئینی بالا، آن را به یکی از مهمترین ارکان تألیف خوراک دام و طیور تبدیل کرده است.
تغییر شکل این واژه در طول زمان از «کنجار» به «کنجاره» و سپس صورت عامیانه مدرن آن یعنی «کنجاله»، نمونه جالبی از تحول آوایی در زبان فارسی است. این کلمه علاوه بر کاربرد صنعتی و تجاری، به دلیل ویژگیهای فیزیکی خود وارد دنیای استعارههای ادبی نیز شده و شاعران از آن برای توصیف مفاهیم اخلاقی و انسانی بهره جستهاند.