یعنی چه
ترکیبی وصفی در زبان عربی (وارد شده به فارسی) است که از دو واژهٔ «حَجَر» به معنای سنگ و «أَغْبَر» به معنای غبارآلود یا تیرهرنگ تشکیل شده و به سنگی اشاره دارد که به دلیل نشستن گرد و خاک بر آن یا داشتن رنگ کدر و خاکستری، جلوهای تیره دارد.
تلفظ
این عبارت به صورت [حَجَرِ اَغبَر] تلفظ میشود که حجر با فتحه حاء و جیم، و اغبر با فتحه همزه و سکون غین خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این عبارت دقیقاً خود «حجر اغبر» است که ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معمولاً از عباراتی مانند Dusty stone یا Dust-colored stone برای توصیف آن استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب خود ریشهٔ عربی دارد و در متون کهن به همین صورت یا به شکل «حجر مغبر» استفاده شده است.
به فارسی
برگردان دقیق و روان این اصطلاح به زبان فارسی، «سنگِ غبارآلود»، «سنگِ خاکگرفته» یا «سنگِ تیره و کدر» است.
در قرآن
عبارت ترکیبی «حجر اغبر» در قرآن کریم به کار نرفته است. با این حال، تکواژهٔ «حِجْر» با معانی دیگری نظیر عقل یا منع در آیات دیده میشود و مفهوم غبار نیز در توصیف ناپایداری دنیا وجود دارد، اما این ترکیب وصفی خاص در متن قرآن سابقهای ندارد.
نماد چیست
در ادبیات و نمادشناسی (بهویژه با الهام از شعر کلاسیک نظیر قصیده الحجر الصغیر ایلیا ابوماضی)، این عبارت نمادی از یک موجود کوچک، فروتن و به ظاهر بیمقدار است که بر اثر غبار زمان کدر شده، اما وجودش در جایگاه خود برای حفظ کل ساختار (مانند سد) حیاتی است. همچنین گاهی نمادی از فرسودگی و خاموشی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل حجر اغبر
عبارت «حجر اغبر» یک ترکیب وصفی با ریشهٔ عربی است که از دو جزء «حَجَر» (سنگ) و «أَغْبَر» (غبارآلود یا خاکیرنگ) ساخته شده است. این واژه در لغت به معنای سنگی است که کدر، تیره یا خاکگرفته باشد و در کتابهای کهن کانیشناسی مانند نزهةالقلوب نیز به عنوان نوعی سنگ خاص با همین ویژگیهای ظاهری یاد شده است.
اگرچه این اصطلاح در متن قرآن کریم به صورت ترکیبی وجود ندارد، اما در ادبیات معاصر و نمادشناسی جایگاه ویژهای یافته است؛ به طوری که در ژانر اشعار تمثیلی، به عنوان نمادی از موجودات کوچک، ناچیز و فرودست جامعه به کار میرود که با وجود ظاهر بیادعا و غبارآلودشان، نقشی کلیدی و حیاتی در استواری نظام جهان یا جامعه ایفا میکنند.