المضمون یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل المضمون

واژه «المضمون» که در زبان فارسی بیشتر به صورت «مضمون» رواج دارد، اسم مفعول از ریشه عربی «ض م ن» است. این کلمه در اساس به معنای هر آن چیزی است که در درون چیز دیگری قرار گرفته و دربرگرفته شده است؛ از همین رو در ادبیات و زبان‌شناسی به محتوا، مفاد، درون‌مایه و فحوا یا پیام اصلی یک کلام و نوشته اطلاق می‌شود.

از دیدگاه حقوقی و فقهی نیز این واژه معنای خاص خود را دارد و به مال یا امری اشاره می‌کند که جبران یا ادای آن بر عهده شخص قرار گرفته و ضمانت شده است. در حوزه نقد ادبی، مضمون در برابر قالب، شکل یا فرم قرار می‌گیرد و نشان‌دهنده اصالت و باطن اثر است.

اگرچه خود این واژه با الف و لام در متن قرآن کریم نیامده، اما اصطلاح «مضمون قرآن» در میان مفسران برای توصیف محتوای غنی و هدایت‌بخش آیات الهی بسیار کاربرد دارد و به عنوان نمادی از حقیقت پنهان در پس کلام شناخته می‌شود.