یعنی چه
نفس سائله در اصطلاحات فقهی، حقوقی و همچنین حکمت و طب سنتی به معنی خون جهنده است؛ خونی که هنگام بریدن رگهای جاندار با فشار و سرعت بیرون میجهد. همچنین به حیواناتی که دارای این نوع خون هستند، «ذو نفس سائله» میگویند.
تلفظ
این ترکیب به صورت «نَفْسِ سائِلِه» تلفظ میشود. واژه نَفْس در این اصطلاح علاوه بر معنی جان، در زبان عربی قدیم به معنی خون نیز به کار میرفته است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح فقهی و پزشکی قدیم «نفس سائله» است که دقیقاً از ۸ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در برگردانهای انگلیسی بسته به سیاق فقهی یا طب سنتی، از عباراتی که به جریان و جهش خون یا موجودات دارای سیستم گردش خون اشاره دارند، استفاده میشود.
به عربی
این ترکیب اصالتاً عربی است و در متون فقهی و کتب طب سنتی عربی به همین صورت یا در قالب عباراتی نظیر «ذوات الدم السائل» به کار میرود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی این اصطلاح «خون جهنده» یا «دم سائل» است و در اشاره به موجودات، به معنای «جاندار دارای خون جاری» یا «ذیدم» کاربرد دارد.
در قرآن
ترکیب اصطلاحی «نفس سائله» به طور مستقیم در متن قرآن کریم وجود ندارد. این عبارت یک اصطلاح حدیثی، فقهی و طبی است. البته واژه «نفس» به تنهایی در قرآن فراوان به کار رفته که در آنجا به معانی جان، روح و ذات انسانی (مانند نفس مطمئنه) اشاره دارد.
نماد چیست
در فقه اسلامی، نفس سائله نماد و معیار اصلی مرزبندی میان پاکی و نجاست حیوانات پس از مرگ است. مردارِ حیواناتی که نفس سائله دارند (مثل گاو و گوسفند) نجس است، اما جاندارانی که نفس سائله ندارند (مثل ماهی یا مگس) مردارشان نجس محسوب نمیشود.
جمعبندی و توضیح کامل نفس سائله
اصطلاح «نفس سائله» یک عبارت ترکیبی با ریشه عربی است که کاربرد گستردهای در فقه اسلامی، حقوق و طب سنتی دارد. در زبان عربی قدیم، واژه «نفس» گاهی مجازاً به معنی خون (که مایه اصلی حیات است) به کار میرفته و «سائله» نیز به معنی جاری و روان است؛ بنابراین ترکیب آنها دقیقاً به معنای «خون جهنده» یا خونی است که هنگام بریدن رگها با فشار بیرون میجهد.
این اصطلاح در احکام طهارت نقش کلیدی دارد؛ چرا که حیوانات بر اساس داشتن یا نداشتن نفس سائله به دو گروه تقسیم میشوند و احکام نجاست مردار، فضولات و پاکی خون آنها با این معیار سنجیده میشود. همچنین در حکمت طبیعی و طب قدیم، این عبارت برای دستهبندی موجودات زنده و تفکیک جانداران خوندار از حشرات و موجودات فاقد خون جاری استفاده میشده است.