یعنی چه
در زبان فارسی معیار، واژه مستقل و انتزاعی به این نام ثبت نشده است؛ اما در فرهنگ عامه و بومی، نام یک غذای سنتی و اصیل سمنانی (چرتمهپلو) است که از ترکیب جگر، دنبه، سیر و ماست پخته میشود.
تلفظ
این واژه به صورت فتح حرف اول (چ)، سکون حرف دوم (ر)، سکون حرف سوم (ت) و فتح حرف چهارم (م) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخی برای طراحان با عنوان «غذای محلی سمنان» یا «خورش جگر سمنانی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
از آنجا که این واژه نام یک غذای سنتی و بومی ایرانی است، معادل دقیق معنایی در انگلیسی ندارد و به صورت فینگلیش یا با عبارت توصیفی ترجمه میشود.
به عربی
معادل رسمی و مشخصی در زبان عربی برای این اصطلاح بومی وجود ندارد و تنها میتوان آن را به عنوان یک غذای محلی توصیف کرد.
به ترکی
با وجود اینکه پسوند «مه» در واژهسازی ترکی کاربرد زیادی دارد، اما این کلمه به عنوان یک اصطلاح یا لغت رسمی در فرهنگهای ترکی ثبت نشده است.
به فارسی
در برگردان به فارسی معیار و برای درک بهتر کسانی که با این واژه آشنایی ندارند، میتوان آن را «خوراک محلی جگر و ماست» یا «خورش جگر سمنانی» نامید.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ عامه نمادی از هنر آشپزی محلی، سنتهای غذایی استان سمنان و نماد مهماننوازی مردمان این خطه به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل چرتمه
واژه «چرتمه» در لغتنامههای بزرگ و رسمی زبان فارسی مانند دهخدا، معین و عمید به عنوان یک مدخل مستقل، اصیل یا انتزاعی ثبت نشده است. گمانهزنیهایی مبنی بر اینکه شاید این کلمه صورت تحریفشده یا محلی واژههایی نظیر «چرمه» (به معنی اسب در متون کهن) یا اشتباه عامیانه در نگارش «سورتمه» باشد مطرح شده، اما هیچ سند قطعی ادبی برای آن وجود ندارد.
کاربرد اصلی و واقعی این کلمه در فرهنگ عامه و مردمشناسی، به آشپزی سنتی استان سمنان بازمیگردد. چرتمه نام نوعی خوراک یا خورش محلی لذیذ است که با جگر سیاه گوسفند، دنبه، سیر و ماست تهیه شده و معمولاً به صورت «چرتمه پلو» سرو میشود. بنابراین، این واژه هویتی کاملاً بومی و منطقهای دارد و یک اصطلاح پنجحرفی پرکاربرد در جدول کلمات متقاطع است.