یعنی چه
خاصهخواری در اصطلاح سیاسی و اقتصادی معاصر، به معنای بهرهمند شدن انحصاری یک فرد، گروه یا طبقهٔ خاص از منابع، ثروتها و فرصتهای عمومی جامعه است، به طوری که عموم مردم از آن محروم بمانند. این پدیده پدیدآورنده فساد اداری و تبعیض طبقاتی است.
تلفظ
این واژه از دو بخش «خاصه» (عربی، به معنی ویژه و اختصاصی) و «خواری» (فارسی، از مصدر خوردن به معنای مجازیِ تصاحب و مصرف کردن) ترکیب شده است.
در جدول
پاسخ دقیق در جدول کلمات متقاطع برای این مفهوم ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، واژه Cronyism دقیقترین معادل اصطلاحی برای توصیف روابط نورچشمیها و خاصهخواری ساختاری است.
به عربی
در زبان عربی مفهوم استئثار به معنای غصب و انحصار داراییها به نفع خود یا گروهی خاص است.
به فارسی
مترادفهای دقیق فارسی این اصطلاح شامل ویژهخواری، رانتخواری، انحصارطلبی، امتیازخواهی و اختصاصگرایی هستند. متضادهای آن نیز عدالتمحوری، شایستهسالاری و مساوات است.
در قرآن
واژه خاصهخواری به طور مستقیم در قرآن نیست؛ اما از نظر مفهومی، آیه ۷ سوره حشر با عبارت «کَیْ لَا یَکُونَ دُولَةً بَیْنَ الْأَغْنِیَاءِ مِنْکُمْ» صراحتاً با انحصار و دستبهدست شدن ثروت در میان طبقه مرفه و ثروتمندان مخالفت کرده است.
جمعبندی و توضیح کامل خاصه خواری
واژه «خاصهخواری» هرچند ریشه در ادبیات کهن و اموال سلطنتی (خالصه و خاصه) دارد، امروزه بیشتر به عنوان یک اصطلاح سیاسی-اقتصادی معاصر به کار میرود. این واژه توصیفکننده ساختاری است که در آن فرصتها، رانتها و منابع مالی یک جامعه به صورت عادلانه توزیع نمیشود، بلکه در انحصار گروهی اندک و متصل به قدرت قرار میگیرد.
پیامدهای اجتماعی خاصهخواری شامل تعمیق شکاف طبقاتی، کاهش سرمایه اجتماعی، و از بین رفتن شایستهسالاری است. در تحلیلهای مدرن، این پدیده نماد فساد ساختاری و بیعدالتی اقتصادی به شمار میرود و نظامهای حقوقی همواره تلاش میکنند با ایجاد شفافیت با آن مقابله کنند.