یعنی چه
واژهٔ «کدام» در زبان فارسی به عنوان یک ضمیر یا صفت پرسشی و استفهامی به کار میرود. این کلمه برای پرسش از هویت، تعیین یا انتخاب یک فرد، شیء یا گزینه از میان دو یا چند مورد استفاده میشود و ریشه در فارسی میانه (پهلوی) دارد.
مترادف
واژههایی مانند کدامین (در بافت ادبی)، کدامیک و چه در برخی ساختارها میتوانند به عنوان هممعنی و مترادف این کلمه عمل کنند.
متضاد
این واژه به دلیل ماهیت پرسشی خود متضاد مستقیم و ثابتی ندارد؛ اما در بافت گفتگو و در مقام پاسخ و اشاره، کلماتی مانند این، آن، هرکدام یا هیچکدام با آن تقابل معنایی ایجاد میکنند.
هم خانواده
کلمات مشتق و ترکیبی که از ریشهٔ این واژه ساخته شدهاند شامل نمونههای کهن مانند «کدا» و نمونههای گفتاری و کتبی معاصر مانند کدامیک و کدامها هستند.
جمله سازی
به انگلیسی
در زبان انگلیسی اصلیترین معادل برای پرسش از میان چند گزینه واژهٔ Which است.
به عربی
در زبان عربی ادات استفهام «أیّ» دقیقاً همان نقش پرسشی و انتخابی کدام را ایفا میکند.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای بیان مفهوم پرسشی کدام از واژهٔ Hangi استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل کدام
واژهٔ «کدام» یکی از کلیدیترین ادوات استفهام و ساختارهای پرسشی در زبان فارسی است. این کلمه از ریشهٔ ایرانی و واژهٔ «katām» در زبان فارسی میانه (پهلوی) برآمده است و اصالت کاملاً ایرانی دارد. نقش اصلی این واژه در دستور زبان، صفت یا ضمیر پرسشی است که مخاطب را میان انتخاب یا تشخیص یک یا چند مورد از بین گزینههای موجود مخیر میکند.
در ترجمهٔ متون کهن و مذهبی مانند قرآن کریم، کلمهٔ کدام و مشتقات آن نظیر کدامین، رایجترین و دقیقترین معادل برای واژهٔ عربی «أَيّ» هستند؛ مانند آیه شریفه «فَبِأَيِّ آلَاءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ» که به «پس کدامیک از نعمتهای پروردگارتان را تکذیب میکنید» ترجمه میشود. این واژه فاقد نمادگرایی خاص اصطلاحی است و صرفاً کارکردی ساختاری و زبانی دارد.