معنی
قحطی عظیم به وضعیت بحرانی و فاجعهباری اطلاق میشود که در آن مواد غذایی و آذوقه به شکل مفرط نایاب شده و گرسنگی گسترده دامنگیر یک جامعه یا کشور میگردد. این اصطلاح ترکیبی از «قحطی» (خشکسالی و نایابی خوراک) و «عظیم» (بزرگ و سهمگین) است.
یعنی چه
این عبارت یعنی بروز یک فاجعه انسانی که در پی خشکسالیهای طولانی، آفتزدگی، جنگ یا سیاستهای غلط اقتصادی شکل میگیرد و طی آن فقر مطلق و قحط و غلای شدید باعث فروپاشی نظم اجتماعی و مرگومیر وسیع میشود.
تلفات
بروز قحطیهای عظیم در طول تاریخ همواره با تلفات جانی بیشمار، اشاعه بیماریهای واگیردار، مهاجرتهای اجباری و سقوط ساختارهای اقتصادی و اجتماعی همراه بوده است.
در جدول
در معماها و جداول کلمات متقاطع، در پاسخ به نشانه خشکسالی بسیار شدید یا تنگسالی بزرگ، عبارت «قحطی عظیم» به عنوان یک پاسخ ۸ حرفی کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این پدیده و رویدادهای تاریخی مرتبط با آن، بیشتر از ترکیب Great Famine استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژه «مَجاعة» به طور خاص برای گرسنگی مفرط و عمومی به کار میرود و ترکیب المجاعة العظيمة دقیقترین معادل آن است.
نماد چیست
در فرهنگ، ادبیات و اسطورهشناسی، قحطی عظیم نمادی از تقاص، نابودی، فروپاشی نظم زندگی، فقر مطلق و آزمونهای سخت تاریخی یا الهی تلقی میشود. در نمادشناسی کهن نیز گاه به عنوان یکی از سواران آخرالزمان مایه ویرانی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل قحطی عظیم
عبارت «قحطی عظیم» یک ترکیب موصوفی ساخته شده از دو ریشه عربی (قحط و عظم) در زبان فارسی است که به فجایع انسانی ناشی از گرسنگی مفرط و نایابی مطلق آذوقه اشاره دارد. این پدیده معمولاً در اثر تغییرات شدید اقلیمی، خشکسالیهای پیدرپی یا پیامدهای ویرانگر جنگها و سوءمدیریت رخ میدهد.
در بستر تاریخ، جهان و ایران بارها شاهد چنین رویدادهای تلخی بودهاند؛ از جمله قحطیهای بزرگ دوران قاجار در ایران یا قحطی بزرگ ایرلند که ساختار جمعیتشناختی و اجتماعی جوامع را به کلی دگرگون ساختند. در متون دینی مانند قرآن کریم نیز اگرچه خود این ترکیب عینا نیامده، اما از مفاهیمی چون «جوع» و «سبع شداد» (هفت سال سخت) برای توصیف این وضعیت استفاده شده است.
این واژه در ادبیات و فرهنگ عامه فراتر از یک پدیده طبیعی، به عنوان نمادی از فقر، درماندگی، فروپاشی اخلاقی و اجتماعی و بروز بحرانهای همهجانبه شناخته میشود و در عهد عتیق و متون اساطیری نیز همواره پیامآور دگرگونیهای هولناک بوده است.