یعنی چه
در علم عروض، به وزن یا بحری که هر بیت آن از ۸ رکن (۴ رکن در مصراع اول و ۴ رکن در مصراع دوم) تشکیل شده باشد و این ارکان به صورت کامل، دستنخورده و بدون زحاف یا تغییرات هجایی تکرار شوند، مثمن سالم میگویند.
تنزلو
تلفظ این ترکیب به صورت mosammane sālem (مُثَمَّنِ سالِم) است.
در جدول
پاسخ دقیق این عبارت در جدولهای متقاطع ادبی، خودِ ترکیب «مثمن سالم» یا اصطلاح «هشت رکنی سالم» است.
به انگلیسی
در عروض زبانهای غربی و انگلیسی، به ساختار شعر هشتپایهای یا هشترکنی اصطلاحاً Octameter میگویند و نوع بدون تغییر آن را با صفت Pure یا Regular توصیف میکنند.
به عربی
این اصطلاح ریشه در عروض کلاسیک عربی دارد و در زبان عربی نیز دقیقاً به همین صورت برای اوزان هشترکنیِ بدون زحاف به کار میرود.
به فارسی
برگردان و معادل خالص فارسی این اصطلاح عروضی، «هشترکنیِ تام»، «هشتتاییِ ناکاسته» یا «وزن هشتپایهٔ بدون زحاف» است.
در قرآن
عبارت «مثمن سالم» یک اصطلاح کاملاً فنی و تخصصی در علم عروض (وزن شعر) است. از آنجا که قرآن کریم شعر نیست، این اصطلاح در متن قرآن وجود ندارد؛ هرچند برخی آیات به صورت اتفاقی ممکن است با پارهای از اوزان عروضی شباهت هجایی داشته باشند.
نماد چیست
این واژه نماد مادی یا اسطورهای خاصی ندارد، اما در علم شعر نمادِ ساختار کامل عروضی، تکرار منظم عدد ۸ (هشت رکن در بیت) و سلامت و بیعیبی اصوات ادبی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مثمن سالم
اصطلاح «مثمن سالم» یکی از مفاهیم کلیدی و پایه در علم عروض فارسی و عربی است. واژهٔ «مثمن» از ریشه عددی هشت گرفته شده و نشاندهنده آن است که شعر در هر بیت خود دارای ۸ رکن یا پایه عروضی (۴ رکن در هر مصراع) است. واژهٔ «سالم» نیز اشاره به این دارد که این ارکان دچار هیچگونه تغییر، حذف یا دستکاری هجایی (که در عروض به آن زحاف میگویند) نشدهاند.
به عنوان یک نمونه مشهور، بحرِ «رجز مثمن سالم» از تکرار چهاربارهٔ رکنِ «مستفعلن» در هر مصراع پدید میآید؛ مانند بیت معروف سعدی: «ای ساربان آهسته ران کارام جانم میرود / وان دل که با خود داشتم با دلستانم میرود». شناخت این اصطلاح به درک دقیق موسیقی شعر و طبقهبندی صحیح اوزان سنتی کمک شایانی میکند.