یعنی چه
واژه «دخانها» ترکیب اسم عربی «دخان» به همراه نشانه جمع فارسی «ها» است و به معنی تودههای دود، ابخره و گازهای ناشی از احتراق است. در عرف عام گاهی به مواد دخانی نیز اشاره دارد.
تلفظ
تلفظ این واژه با ضمه روی حرف دال (دُ)، خاء کشیده (خان) و پسوند جمع فارسی (ها) به صورت dukhān-hā قرائت میشود.
در جدول
این کلمه در جدولهای متقاطع به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای راهنمای «دودها» یا «جمع دخان» استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به تودههای دود از واژه Smokes و برای بخارها و گازها از Vapors استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی، جمع مکسر واژه دُخان به صورت «أدخِنة» میآید، هرچند در متن فارسی با پسوند «ها» جمع بسته شده است.
به فارسی
معادل سره و اصیل این واژه در زبان فارسی «دودها» یا «بخارها» است که حاصل سوختن مواد گوناگون میباشد.
نماد چیست
در ادبیات سنتی نماد فانی بودن، زوال و تیرگی است. در کیهانشناسی قرآنی (سوره فصلت و دخان) به ماده اولیه و تیره جهان پیش از شکلگیری آسمانها و همچنین به عنوان نشانهای از عذاب یا رویداد آخرالزمانی اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل دخانها
واژه «دخانها» از ترکیب اسم «دُخان» (ریشه عربی د-خ-ن به معنی دود) با نشانه جمع فارسی «ها» تشکیل شده است و به معنای دودها، ابخره و گازهای برخاسته از آتش است. این واژه به صورت مستقل در فرهنگهای لغت به عنوان مدخل جداگانه ثبت نشده، بلکه ساختاری صرفی در زبان فارسی برای جمع بستن کلمه دخان محسوب میشود.
در فرهنگ اسلامی و قرآنی، واژه مفرد آن (دخان) اهمیت ویژهای دارد؛ به طوری که چهل و چهارمین سوره قرآن به این نام است و در آیات مختلف به عنوان نمادی از وضعیت اولیه جهان پیش از آفرینش آسمانها و همچنین نشانه و عذابی آشکار در آخرالزمان از آن یاد شده است.
در حوزه کاربرد ادبی و عرفی، دخان و جمع آن نمادی از تاریکی، ابهام، ناپایداری و امور فانی دنیا هستند. همچنین در زبان عامه، همخانوادههای آن مانند دخانیات، اشاره مستقیم به تنباکو، سیگار و مواد دودزا دارد.