معنی
واژه «طبله» در زبان فارسی به چند معنی به کار میرود؛ نخست به معنی طبل کوچک یا یک ساز کوبهای است. دوم به معنی صندوقچه، جعبه یا ظرفی کوچک و گرد است که عطاران برای نگهداری مشک، عود و داروها یا برای نگهداری جواهرات و اسناد از آن استفاده میکردند. در اصطلاح بنایی نیز به باد کردن و جدا شدن گچ از دیوار «طبله کردن» میگویند.
یعنی چه
عبارت «طبلهی» در واقع حالت اضافه یا نکره این واژه است. این کلمه نشاندهنده یک شیء مجوف مانند طبل کوچک، یا ظرفی است که برای محافظت از مواد معطر استفاده میشود. در ادبیات و تداول عامه، اشاره به محفظهای دارد که هنر یا بوی خوشی را در خود جای داده است.
مترادف
واژههای هممعنی طبله بسته به کاربرد آن شامل صندوقچه، حقه، درج، طبل کوچک و طبلک هستند.
جمله سازی
تفلظ
این واژه در زبان فارسی به صورت طَبْلَه (Tablah) یا طَبْلِه (Tableh) تلفظ میشود و در حالت اضافه به صورت «طبلهی» خوانده میشود.
به انگلیسی
برای ساز موسیقی از عین واژه Tabla و برای معانی ظرف و طبل کوچک از کلمات متناسب استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی نیز طبلة به معنای طبل کوچک یا ظرف نگهداری اشیاء به کار میرود.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی، بهویژه در اصطلاح معروف «طبلهی عطار»، این واژه نماد انسان دانا، بافضیلت و هنرمندی است که بدون ادعا و هیاهو، کمالات و هنرهای درونی خود را به دیگران عرضه میکند؛ همانطور که سعدی میگوید: «دانا چو طبلهی عطار است، خاموش و هنرنمای».
جمعبندی و توضیح کامل طبله ی
واژه «طبله» کاربردهای متنوع و جالبی در زبان فارسی دارد. این کلمه از یک سو در حوزه موسیقی به سازهای کوبهای کوچک (بهویژه در موسیقی سنتی شبهقاره هند و افغانستان) اشاره دارد و از سوی دیگر در متون کهن به معنی صندوقچهها و ظروف ظریف عطاران برای نگهداری مواد خوشبو و گرانبها بوده است. اصطلاح فنی آن نیز در معماری برای توصیف باد کردن و تباهی گچ دیوار به کار میرود.
در حوزه ادبیات، این کلمه به واسطه آمیختگی با مفهوم عطر و بو، جایگاه نمادین ویژهای یافته است. ترکیب «طبلهی عطار» به عنوان مظهر ارزشمندیِ بیصدا و هنر ذاتی در اشعار بزرگان متجلی شده است. این واژه پنجحرفی، ریشهای کهن دارد و پیونددهنده مفاهیم هنر، صنعت و ادبیات فارسی است.