یعنی چه
این کلمه یک ترکیب عربی-فارسی است که در لغت به معنی انجام دادن کاری با رضایت قلب، خشنودی کامل و بدون اکراه است. در ادبیات عرفانی نیز به حالت پذیرش قلبی سالک در برابر تقدیر الهی اشاره دارد. همچنین در فلسفه اسلامی، «فاعل بالرضا» اصطلاحی برای فاعلی است که علم تفصیلیاش به فعل، عینِ خودِ فعل است.
تلفظ
تلفظ این واژه در ترکیبهای فارسی معمولاً به صورت «بِالرِّضا» (با تشدید روی حرف راء) انجام میشود که ریشه در قواعد ادغام زبان عربی دارد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای راهنماهای «با رضایت»، «خشنودانه» یا «از روی رضا و تسلیم» به کار میرود.
به انگلیسی
برای معادلسازی عمومی از کلماتی که نشاندهنده رضایت خاطر و داوطلبانه بودن هستند استفاده میشود و در متون تخصصی فلسفه، تعابیری نظیر Agent by satisfaction یا Quasi-voluntary agent کاربرد دارد.
به عربی
در زبان عربی، این واژه از ترکیب حرف جر «بـ»، حرف تعریف «الـ» و اسم «رضا» ساخته شده و به همان معنای خشنودانه و طوعاً به کار میرود.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این ترکیب، عباراتی مانند «با خشنودی»، «با رضایت دل» و «از روی رضا و تسلیم» است که در متون نظم و نثر فارسی جایگاه ویژهای دارد.
در قرآن
عین کلمهٔ «بالرضا» به عنوان یک واژه مستقل در آیات قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، مفهوم کلیدی ریشه آن یعنی خشنودی متقابل میان خدا و بندگان، در آیاتی مانند «رَّضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ» (سوره مائده، آیه ۱۱۹) به کرات ستایش شده است.
نماد چیست
این واژه نماد و مظهر بالاترین درجات یقین، آرامش درونی (اطمینان) و تسلیم قلبی در برابر قضا و قدر الهی است. در سلوک عرفانی، رسیدن به این حالت را «مقام رضا» مینامند که در آن سالک هیچ گلهای از مقدرات ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل بالرضا
واژه «بالرضا» یک ترکیب اصیل عربی-فارسی است که در لغت به معنای «با رضایت، خشنودانه و از روی طیب خاطر» به کار میرود. این واژه در متون ادبی و دینی نشاندهنده پذیرش قلبی و تسلیم توام با آرامش در برابر خواستهها یا مقدرات الهی است و متضاد کلماتی چون «بالجبر» و «با اکراه» قرار میگیرد.
در حوزه تخصصی فلسفه اسلامی، بهویژه در حکمت اشراق و حکمت متعالیه، این اصطلاح در قالب «فاعل بالرضا» کاربرد ویژهای دارد. این عنوان به فاعلی اطلاق میشود که علم تفصیلی او به کارش، پیش از خلقت نبوده بلکه عین انجام آن فعل و در مرتبه ذات آن تحقق مییابد، مانند علم انسان به صور ذهنی خودش.
در حوزه حل جدول و معادلسازی، این کلمه یک پاسخ ۶ حرفی دقیق برای مفاهیمی چون خشنودی و تسلیم است. اگرچه خودِ این ترکیب در قرآن نیامده، اما ریشه و اصل معنایی آن یعنی خشنودی متقابل بنده و معبود، از والاترین مفاهیم قرآنی به شمار میرود.