یعنی چه
عجباء صفت مؤنث از ریشه «ع ج ب» است که از لغات اضداد به شمار میرود؛ یعنی هم به زنی اطلاق میشود که از شدت زیبایی یا زشتی مایهٔ شگفتی است و هم در متون کهن به شتر مادهٔ بسیار فربه یا بسیار لاغر گفته میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت «عَجْباء» (Ajbaa) است که بر وزن فَعْلاء و صیغهٔ مؤنث صفت مشبهه (مذکر آن: أَعْجَب) میباشد.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ به عنوان امر شگفتآور یا وصف شتر ماده، کلمهٔ ۵ حرفی «عجباء» است.
به انگلیسی
برای مفاهیم انتزاعی و انسانی از کلماتی نظیر Astonishing یا Wonder-inducing و برای کاربرد کهن حیوانی از تعبیراتی چون Thick-built she-camel استفاده میشود.
به عربی
در عربی معیار و امروزی، به جای این واژهٔ کلاسیک بیشتر از واژگان همخانواده نظیر «عجيبة» یا «مدهشة» استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این کلمه در سیاقهای مختلف شامل شگفتانگیز، مایهٔ حیرت، شگفتآور و غریب است.
در قرآن
خود واژهٔ «عجباء» در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، ریشهٔ ثلاثی آن یعنی «ع ج ب» در قالب کلماتی چون عَجَب، عُجاب و عَجيب بارها به کار رفته است. کلمهٔ «عجباً» در قرآن تنوین نصب کلمه عجب است و نباید با عجباء اشتباه شود.
نماد چیست
این واژه به دلیل کاربرد دوگانهاش (اضداد)، در ادبیات نمادی از امور غیرمنتظره، زیبایی افراطی، زشتی مفرط یا دگرگونیهای شدید ساختاری و بدنی است.
جمعبندی و توضیح کامل عجباء
واژهٔ «عجباء» یک صفت مشبهه مؤنث و کلاسیک عربی از ریشهٔ «ع ج ب» است که در زبان فارسی امروز کاربرد عام ندارد و بیشتر در متون کهن لغوی و ادبی به چشم میخورد. این کلمه از اصطلاحات اضداد است؛ به این معنا که همزمان میتواند به دو مفهوم متقابل اشاره کند؛ از یک سو به زنی که به خاطر زیبایی یا زشتی بیحدش مایهٔ تعجب است و از سوی دیگر به شتری که از فرط چاقی یا لاغری متمایز است.
در حوزهٔ معادلسازی، این واژه با مفاهیمی چون شگفتانگیز و حیرتآور در فارسی و کلماتی نظیر Astonishing در انگلیسی همپوشانی دارد. با وجود اینکه ریشهٔ این واژه کاربرد بسیار گستردهای در قرآن کریم دارد، اما خود ساختار واژگانی «عجباء» در قرآن مجید نیامده است.