یعنی چه
پشت زیک یکی از شیرینیهای سنتی و اصیل استان مازندران است که شباهت زیادی به سوهان کنجدی دارد. این خوراکی مقوی از ترکیب کنجد تفتدادهشده با شکر کاراملی، عسل یا دوشاب (شیره انگور یا خرمالو) تهیه میشود. نام آن برگرفته از پرندهای کوچک به نام «زیک» است، زیرا ظاهر کنجدی و قهوهای این شیرینی یادآور بال و پر خالدار این پرنده است.
تلفظ
این واژه در گویش مازندرانی با کسر حرف پ و سکون شین (پِشت) به همراه واژه زیک تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنمای «شیرینی سنتی مازندران» یا «سوهان کنجدی شمال» کاربرد دارد.
به انگلیسی
به دلیل ماهیت ترد و کاراملی این شیرینی، در زبان انگلیسی از واژه brittle یا candy برای توصیف آن استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به این نوع خوراکیها که بر پایه کنجد (سمسم) ساخته میشوند، حلاوة یا حلوى السمسم میگویند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، برای شیرینیهای ترد و کاراملی حاوی مغزها و کنجد از اصطلاح کروکان (Krokan) استفاده میشود.
به فارسی
معادل ملموس این واژه در زبان فارسی معیار، «سوهان کنجدی» یا «آبنبات کنجدی» است که تا حد زیادی ساختار و طعم آن را توصیف میکند.
نماد چیست
پشت زیک در فرهنگ عامه مازندران نمادی از شیرینکامی، برکت زمستانی و صله رحم است. این شیرینی پای ثابت جشنهای باستانی این دیار مانند «تیرماه سیزده شو» (جشن تیرگان مازندرانی)، شب چله (یلدا) و عید نوروز است و پخت آن نشانهای از اصالت و مهماننوازی مردمان طبری به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل پشت زیک
واژه «پشت زیک» یک ترکیب اصیل و بومی در زبان و فرهنگ مازندرانی است که به یکی از محبوبترین شیرینیهای سنتی این خطه اشاره دارد. این خوراکی مغذی از مخلوط کردن کنجد تفتدادهشده با شهد غلیظ شکر، عسل یا دوشاب تهیه میشود و پس از پهن شدن، آن را به قطعات کوچک برش میزنند. وجه تسمیه جالبی نیز برای آن نقل شده است؛ ظاهر لکهدار و کنجدی این شیرینی بر روی شیره قهوهای رنگ، شباهت زیادی به پروبال پرندهای کوچک و بومی به نام «زیک» (از خانواده سسکها) دارد که پشت آن خالدار است.
این واژه در فارسی معیار ریشه لغوی مستقلی ندارد و یک اسم خاص برای این نوع شیرینی محسوب میشود. در جدول کلمات متقاطع و معماهای فرهنگی نیز معمولاً به عنوان نماد تنقلات سنتی شمال کشور مطرح میگردد. پشت زیک فراتر از یک خوراکی، بخشی از هویت آیینی مازندران در شبهای زمستان و جشنهای ملی است.