یعنی چه
این عبارت از دو بخش مجزا تشکیل شده است: «کینهجو» به فردی اشاره دارد که بغض و دشمنی دیگران را در دل حفظ میکند و در پی انتقام یا تلافی است؛ «شکبرنده» نیز به کسی میگویند که به رفتار و نیت دیگران ظنین است، تردید دارد و دچار بدگمانی و سوءظن میشود.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت [kine-ju va šak-barande] است که از دو صفت فاعلی فارسی تشکیل یافته است.
در جدول
این عبارت در بازیهای طراحان جدول و کلمات متقاطع معمولاً به عنوان یک سوال توصیفی اخلاقی به کار میرود و پاسخ دقیق آن خودِ عبارت «کینه جو و شک برنده» با ۱۴ حرف است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بخش اول (کینهجو) از واژههای Vindictive یا Vengeful و برای بخش دوم (شکبرنده) از کلمات Suspicious یا Skeptical استفاده میشود.
به عربی
در ترجمه عربی، صفت حاقد یا منتقم برای فرد کینهتوز، و صفت ظنین یا مرتاب برای فردی که دچار شک و ریب میشود به کار میرود.
در قرآن
خود این عبارت ترکیبی فارسی در قرآن کریم وجود ندارد؛ اما مفاهیم اخلاقی متناظر با آن به وفور نهی شدهاند. برای کینهجویی واژههایی مانند «غِلّ» (دشمنی پنهان در دل) و برای شکبردن واژه «ظَنّ» (سوءظن و بدگمانی) در آیات اخلاقی مورد نکوهش قرار گرفتهاند.
نماد چیست
در نمادشناسی و ادبیات، کینهجویی اغلب با «شتر» (کینه شتری) یا «عقرب» (زهرخند و انتقام پنهان) تمثیل میشود و شکبردن نیز نمادی از بدگمانی، چشمهای نیمهباز و عدم آرامش ذهنی است که در مجموع بار معنایی کاملاً منفی و ضد اخلاقی دارند.
جمعبندی و توضیح کامل کینه جو و شک برنده
عبارت «کینه جو و شک برنده» یک واژه یا اصطلاح واحد و ثبتشده در لغتنامههای مرجع زبان فارسی نیست، بلکه از ترکیب دو صفت فاعلی مجزا پدید آمده است. این ترکیب صفت، توصیفکننده فردی است که از یک سو توانایی بخشش دیگران را ندارد و عداوت را در دل خود پرورش میدهد، و از سوی دیگر با بدگمانی و سوءظن به اطرافیان خود نگاه میکند.
این اصطلاح بیشتر در طراحی جدولهای کلمات متقاطع و چالشهای واژهشناسی آنلاین کاربرد دارد. بررسی ریشهشناختی نشان میدهد که بخش اول آن کاملاً فارسی (کینه + بن مضارع جستن) و بخش دوم ترکیبی از یک وامواژه عربی و یک صفت فاعلی فارسی (شک + برنده از مصدر بردن) است.
از دیدگاه اخلاقی و روانشناختی، این دو ویژگی دست به دست هم داده و شخصیتی تلخ، ناآرام و منزوی را میسازند که در ادبیات فارسی همواره در تقابل با مفاهیمی چون پاکدلی، خوش-بینی، گذشت و مهربانی قرار میگیرد.