یعنی چه
واژه کرناس دارای چند معنای متفاوت است؛ در اصطلاح عامیانه و گویشی به فرد بسیار بخیل و خسیس گفته میشود. در لغتنامههای کهن عربی به فارسی، دگرگونشده واژه کرباس و به معنی جامه پنبهای است. همچنین در متون قدیمی به عنوان آبخانه یا دستشویی روی پشتبام نیز معنا شده است.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی و متون کهن لغت عمدتاً به صورت کِرْناس (با کسره کاف) و در برخی گویشها کُرْناس (با ضمه کاف) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، کرناس به عنوان پاسخ ۵ حرفی برای طراحان کاربرد دارد و معمولاً با راهنماهای «فرد ممسک و خسیس» یا «جامه پنبهای قدیمی» از طراحان پرسیده میشود.
به انگلیسی
بسته به اینکه کدام بخش از معانی کرناس مد نظر باشد، برگردان انگلیسی آن متفاوت است. برای شخص بخیل از کلمات ممسک و خسیس، و برای پوشش از تنپوش پنبهای استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی قدیمی، این واژه لغتی در معنی کرباس یا قماش قطنی (پارچه پنبهای) بوده است. در ترجمه مفهوم عامیانه آن نیز از صفات بخل و لئامت استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه بر اساس کاربردهای مختلف شامل بخیل، ممسک و دستودلبسته (در معنای خُلقی) و کرباس یا پارچه پنبهای (در معنای کهن) است.
در قرآن
واژه کرناس در آیات قرآن مجید و تفاسیر معتبر قرآنی کاربرد و سابقهای ندارد. کلمات مشابهی مانند «کُنَّس» (در آیه ۱۵ سوره تکویر) از ریشه دیگری هستند و نباید با کرناس اشتباه شوند.
نماد چیست
کرناس در ادبیات رسمی یا اسطورهای ایران نماد خاصی نیست، اما در ادبیات شفاهی و گویشی، بار معنایی منفی دارد و به عنوان نماد و مظهر بخل شدید، ناخنخشکی و نمپسندادن در مسائل مالی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل کرناس
واژه کرناس از جمله کلماتی است که در پهنه زبان فارسی و دگرگونیهای گویشی، مسیر معنایی متفاوتی را طی کرده است. در متون و لغتنامههای کهن (عربی به فارسی)، این واژه پیوند نزدیکی با واژه «کرباس» دارد و به نوعی جامه یا پارچه پنبهای دلالت میکند؛ همچنین در کاربرد قدیمی دیگری به سازه آبخانه یا مستراح روی پشتبام اطلاق میشده است.
با این حال، آنچه امروزه در فرهنگ عامیانه و اصطلاحات محلی بیشتر رواج دارد، معنای کنایی و اخلاقی آن است. کرناس در جامعه به آدم بسیار خسیس، ممسک و لئیم گفته میشود که حاضر به هزینهکردن نیست. ریشه دقیق و قطعی این کلمه در تمام ابعاد یکسان نیست و تلفیقی از واژگان دخیل کهن و اصطلاحات محلی به شمار میرود.
علاوه بر مفاهیم لغوی، کرناس سابقه جغرافیایی نیز دارد؛ به طوری که نام منطقهای در شمال دزفول واقع در استان خوزستان بوده و طایفهای اصیل نیز در آن دیار به نام «کرناسی» شناخته میشوند که ریشه آن را دگرگونشده عبارت «کوه روناس» میدانند.