یعنی چه
واژه ظهرانی یک صفت نسبی است که به چند معنا به کار میرود: نخست به معنی منسوب به سرزمین و ناحیه «ظهران» (مانند ثوب ظهرانی به معنی جامهای که در ظهران بافته شده). دوم، در اصطلاحات عربی به معنی میان و وسط (مانند بین ظهرانیهم به معنی در میان آنها) و سوم، منسوب به پشت (ظَهر).
تلفظ
این کلمه با فتح ظاء، سکون هاء و راء کشیده به صورت ظَهرانی تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه ظهرانی معمولاً با راهنماهای «منسوب به ظهران»، «منسوب به پشت» یا «میانی و وسطی» به عنوان پاسخ ۶ حرفی کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به بستر متن، معادل انگلیسی آن تفاوت دارد؛ در جغرافیا Dhahrani، در زیستشناسی و کالبدشناسی Dorsal و در معنای کنایی میانه Central نامیده میشود.
به عربی
این واژه اصالتی عربی دارد و از ریشه (ظ هـ ر) مشتق شده است و در عبارات فصیح برای اشاره به موقعیت مکانی و میانی استفاده میشود.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون «پشتی»، «میانی» و «منسوب به ناحیه ظهران» است. متضاد دقیق لغوی آن در عربی «بطنانی» (منسوب به شکم یا درون) است.
در قرآن
کلمه «ظهرانی» به طور مستقیم در متن قرآن مجید به کار نرفته است. با این حال، مشتقات همخانواده از ریشه آن مانند «ظِهْرِيّاً» (به معنی پشت سر انداخته شده و فراموش شده در آیه ۹۲ سوره هود) و «الظَّهِیرَة» (به معنی وقت ظهر در آیه ۵۸ سوره نور) دیده میشوند.
نماد چیست
واژه ظهرانی بار نمادین یا اسطورهای خاصی در ادبیات ندارد و بیشتر به عنوان یک نشانگر دقیق جغرافیایی، هویتی یا کالبدی برای توصیف موقعیتهای مرکزی و پشتی استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ظهرانی
واژه «ظهرانی» یک صفت نسبی با ریشه عربی است که در متون کهن لغوی نظیر لغتنامه دهخدا، کاربردهای متنوعی برای آن ثبت شده است. این کلمه در وهله اول به هر چیزی که به منطقه جغرافیایی «ظهران» (در بحرین یا یمن) منسوب باشد اشاره دارد؛ به عنوان مثال پارچهها و جامههای بافته شده در آن دیار را «ثوب ظهرانی» مینامیدند.
علاوه بر جنبه جغرافیایی، این واژه از ریشه «ظهر» به معنی پشت نیز گرفته شده و معنای کالبدشناسی «منسوب به پشت» را متبادر میکند. همچنین در اصطلاحات زبانی به صورت مثنی در عبارت «بین ظهرانیهم» به معنی در میان و وسط یک جمع یا مقطع زمانی به کار میرود که نقطه مقابل آن واژه «بطنانی» است.
باید توجه داشت که در زبان عامیانه و گفتار روزمره، گاهی این واژه به اشتباه به جای «ظهرانه» (وعده غذایی ناهار یا منسوب به وقت نیمروز) استفاده میشود، در حالی که ریشه و معنای اصیل لغوی آن کاملاً متفاوت و مربوط به مفاهیم پشتی، میانی و انتساب مکانی است.