یعنی چه
تپاخترها (Pulsars) هستههای باقیمانده و فوقالعاده فشردهای از ستارههای پرجرم مرده هستند که به آنها ستاره نوترونی میگویند. این اجرام با سرعت سرسامآوری به دور خود میچرخند و پرتوهای شدیدی از امواج الکترومغناطیسی (بهویژه امواج رادیویی) را از قطبهای مغناطیسی خود خارج میکنند. به دلیل این چرخش، پرتوها مانند نور یک فانوس دریایی به طور تناوبی و منظم به زمین میرسند و ما آنها را به صورت تپشها یا پالسهای دقیق دریافت میکنیم.
تلفظ
این کلمه ترکیبی از واژه «تَپ» (بر وزن گَپ، به معنی تپش و ضربان) و «اَخْتَر» (بر وزن دَفْتَر، به معنی ستاره) به همراه نشانه جمع «ها» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «تپ اختر ها» دقیقاً ۸ حرف دارد و به عنوان پاسخ سؤالاتی نظیر «ستارههای تپنده کیهانی» یا «پالسارها» به کار میرود.
به انگلیسی
واژه انگلیسی Pulsar مخفف عبارت Pulsating Star به معنی ستاره تپنده است که در سال ۱۹۶۸ پس از کشف این اجرام وضع شد.
به عربی
در زبان عربی از ریشه «نبض» استفاده شده که دقیقاً معادل تپش و ضربان در فارسی است.
به فارسی
واژه «تپاختر» یک برابرنهاد ترکیبی معاصر در زبان فارسی است که از ریشه ایرانی «تپ» (تپیدن) و واژه کهن «اختر» (ستاره) ساخته شده است تا مفهوم ستاره تپنده را برساند.
در قرآن
عین واژه تپاختر در قرآن وجود ندارد، اما بسیاری از مفسران معاصر و پژوهشگران اعجاز علمی، سوگند خداوند در سوره طارق به «الطارق» (کوبنده شب) و «النجم الثاقب» (ستاره شکافنده و نافذ) را به دلیل ماهیت ضربهای، پالسگونه و امواج پرقدرت تپاخترها، مصداق این آیات میدانند.
نماد چیست
تپاخترها در نجوم مدرن به عنوان دقیقترین ساعتهای طبیعی جهان شناخته میشوند. فرکانس منظم آنها به قدری پایدار است که در لوحهای فضاپیماهای پایونیر و وویجر، از موقعیت تپاخترها به عنوان یک نقشه راهنمای کیهانی برای نشان دادن آدرس زمین به موجودات هوشمند احتمالی استفاده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل تپ اختر ها
تپاخترها در واقع بازماندگان فوقالعاده متراکم ستارههای بزرگی هستند که پس از یک انفجار ابرنواختری پرشکوه، به ستارههای نوترونی تبدیل شدهاند. این اجرام به دلیل ابعاد کوچک و چگالی بینهایت بالا، با سرعت سرسامآوری (گاهی صدها بار در ثانیه) به دور خود میچرخند. این حرکت چرخشی باعث میشود که پرتوهای انرژی ساطع شده از قطبهای آنها مانند نور یک فانوس دریایی در فضا بچرخد و هر بار که رو به زمین قرار میگیرد، به صورت یک پالس منظم رادیویی ثبت شود.
واژه فارسی «تپاختر» یک برگردان علمی بسیار زیبا و دقیق از کلمه انگلیسی پالسار (Pulsar) است که از ترکیب دو واژه «تپش» و «اختر» (ستاره) پدید آمده است. در کیهانشناسی مدرن، این اجرام نه تنها نمادی از نظم حیرتانگیز طبیعت و ابزار سنجش زمان در مقیاسهای بزرگ هستند، بلکه به عنوان آزمایشگاههایی طبیعی برای بررسی فیزیک کوانتوم، نسبیت عام اینشتین و رفتار ماده در چگالیهای غیرقابل تصور به شمار میروند.