یعنی چه
جل شال یا جلشالبافی به نوعی روانداز و پوشش ضخیم، پشمی، رنگین و دستبافت گفته میشود که اندازه آن در حدود یک رختخوابپیچ است. این بافته اصیل هنری بر پشت اسب یا چهارپایان قرار میگیرد تا علاوه بر گرم نگهداشتن حیوان، در مراسمهای تشریفاتی و جشنها جنبه زیبایی و تزیینی داشته باشد. این هنر در مناطق عشایری ایران از جمله بختیاری، خوزستان و ایلام رواج دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه مرکب به صورت «جُل شال» با ضمه روی حرف جیم (جُ) و سکون روی لام در واژه اول است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، برای راهنمای «پوشش تزیینی اسب» یا «روانداز پشمی چهارپایان در فرهنگ عشایری»، واژه ۵ حرفی «جل شال» به عنوان پاسخ کاربرد دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این نوع پوششها از اصطلاحات مربوط به روانداز اسب همراه با صفتهای تزیینی استفاده میشود.
به عربی
واژه جل خود ریشه عربی دارد و در این زبان به پوشش و جامه چهارپایان اختصاص یافته است.
به فارسی
معادلهای فارسی و واژههای مشابه آن در فرهنگ پوشاک سنتی شامل جل اسب، شال اسب و تکلتو است که همگی به نوعی روانداز و زینپوش چهارپایان اشاره دارند.
نماد چیست
در فرهنگ عشایری و سنتی ایران، استفاده از جل شال بر روی اسبها در آیینهای حماسی، عروسیها و جشنها، نمادی از ابهت، بزرگی و تکریم مادیان است. همچنین ظرافت نقش و نگارهای آن، نشاندهنده هنرِ دست بافندگان ایل و جایگاه اجتماعی والای صاحب اسب به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل جل شال
واژه «جل شال» ترکیبی اصیل در فرهنگ، پوشاک سنتی و صنایع دستی مناطق عشایری ایران بهویژه قوم بختیاری و نواحی خوزستان و ایلام است. این اصطلاح از دو بخش «جُل» (به معنی جامه و پوشش حیوان) و «شال» (پارچه پشمی دستبافت) تشکیل شده و اشاره به روانداز و زینپوش بسیار نفیس، رنگارنگ و ظریفی دارد که در مراسمها و جشنها بر پشت اسبها میاندازند.
هنر جلشالبافی به عنوان یکی از دستبافتههای ارزشمند عشایری به ثبت ملی نیز رسیده است. این بافته علاوه بر کاربرد محافظتی در برابر سرما، به دلیل نقشها و نگارههای هندسی و بومی زیبایی که دارد، بازتابدهنده اصالت فرهنگی، هنر ظریف زنان ایل و مایه تفاخر و نشان دادن جایگاه اجتماعی برتر صاحب آن در آیینهای سنتی است.