معنی
این واژه در اصل یک مصدر عربی (ضَخّ) است و به معنای راندن، پمپ کردن یا فوران کردن سیالاتی مانند آب و نفت با فشار زیاد به کار میرود.
یعنی چه
در اصطلاح مدرن و علمی، به هرگونه انتقال پرفشار مایعات یا تزریق منابع (مانند نقدینگی در اقتصاد) ضخ یا پمپاژ گفته میشود.
مترادف
واژههایی چون پمپاژ و تزریق در متون فنی و اقتصادی، و پاشش یا صب در متون قدیمی به عنوان هممعنی این کلمه به کار میروند.
متضاد
در برابر جریان یافتن و پاشش پرفشار، مفاهیمی مانند ساکشن (مکش) یا ایستادن جریان به عنوان متضاد کاربرد دارند.
هم خانواده
مضخه در زبان عربی به معنی پمپ است. واژه ضخام نیز از نظر آوایی شباهت دارد اما ریشه متفاوتی در لغتنامهها دارد.
ریشه
این واژه ریشه اصیل فارسی ندارد و از ریشه عربی «ض خ خ» به معنای فشار دادن و جاری ساختن مایعات وارد زبان فارسی شده است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، اگر طراح به دنبال یک کلمه دو حرفی عربی برای پمپاژ، فوران آب یا پاشیدن مایعات باشد، پاسخ آن «ضخ» است.
به انگلیسی
در برگردان انگلیسی، این کلمه دقیقاً معادل فرآیند پمپ کردن یا انتقال پرفشار مایعات و جریانها است.
جمعبندی و توضیح کامل ضخ
واژه «ضخ» یک واژه دو حرفی و در اصل مصدری عربی از ریشه (ض خ خ) است که به معنای پمپاژ کردن، پاشیدن، فوران کردن و جاری ساختن مایعات تحت فشار زیاد به کار میرود. این کلمه ریشه اصیل فارسی ندارد و در گذشته برای مواردی چون بیرون جهیدن آب یا اشک چشم استفاده میشده است.
در زبان فارسی امروز و اصطلاحات مدرن، این واژه بیشتر در ادبیات علمی، مهندسی و اقتصادی کاربرد دارد؛ به عنوان مثال اصطلاح «ضخّ پول» یا «ضخّ نقدینگی» به معنای تزریق سرمایه به بازار است و دستگاه «مِضَخّه» نیز در زبان عربی به معنی پمپ کاربرد دارد.
این کلمه در متن قرآن کریم به طور مستقیم به کار نرفته است، اما در مسابقات جدول به عنوان یک واژه دو حرفی به معنی پاشیدن آب یا پمپاژ مورد توجه طراحان قرار میگیرد.