یعنی چه
واژه خنس در لغت به معنای منقبض شدن، بازگشتن، عقبنشینی کردن و ناپدید شدن بعد از آشکار شدن است. این کلمه بیشتر برای موجودات یا پدیدههایی به کار میرود که تمایل به مخفی شدن و حرکت رو به عقب دارند.
تلفظ
این واژه در حالت مصدری به صورت خَنس (فتح خ و ن) و در حالت اسمی و جمع به صورت خُنَّس (ضم خ و فتح و تشدید ن) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه معمولاً ۳ حرفی بوده و به عنوان راهنما از عباراتی چون «ستارگان پنهانشونده» یا «سیارات بازگردنده» استفاده میشود.
به انگلیسی
بسته به بافت متن و کاربرد آن، میتوان معادلهای گوناگونی را در زبان انگلیسی برای مفهوم عقبنشینی و پنهان شدن یا حرکت رجوعی سیارات در نظر گرفت.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در این زبان با مفاهیمی چون دوری گزیدن، مخفی شدن و بازگشت به عقب مترادف است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون پنهانشدگی، پسروی، غایب شدن، کمین کردن و انقباض است که در متون کهن ادبی به کار رفتهاند.
در قرآن
این واژه و مشتقاتش در قرآن کریم به کار رفته است؛ از جمله در سوره تکویر آیات ۱۵ و ۱۶ (فَلَا أُقْسِمُ بِالْخُنَّسِ * الْجَوَارِ الْكُنَّسِ) که به ستارگان یا سیارات پنجگانه اشاره دارد که پنهان و آشکار میشوند. همچنین مشتق دیگر آن «خناس» در سوره ناس به معنی وسوسهگر پنهانشونده آمده است.
نماد چیست
در نجوم قدیم، خنس نماد پنج سیاره زحل، مشتری، مریخ، زهره و عطارد است که حرکت رجوعی دارند و در نور خورشید مخفی میشوند. در مفاهیم اخلاقی و مذهبی نیز نماد نیروهای نامرئی شر و وسوسههایی است که با یاد خدا عقبنشینی میکنند.
جمعبندی و توضیح کامل خنس
واژه «خنس» یک واژه اصالتاً عربی و قرآنی است که به معنای عقبنشینی کردن، پنهان شدن و ناپدید شدن پس از ظهور به کار میرود. این کلمه در زبان فارسی امروز به صورت مستقل کاربرد رایجی ندارد و بیشتر در بافتهای مذهبی، تفاسیر قرآنی و متون کهن ادبی دیده میشود.
در فرهنگهای لغت و نجوم قدیم، این کلمه عمدتاً اشاره به ستارگان و سیاراتی دارد که به دلیل مدار حرکتی خود در شعاع نور خورشید یا افق پنهان میشوند و مجدداً رخ مینمایند. مشتق معروف دیگر این ریشه «خناس» است که مفهوم نمادین شیطانی را دارد که با ذکر و یاد خدا پنهان شده و عقب مینشیند.