یعنی چه
این واژه در متون فقهی و تاریخی دو معنای کاملاً متمایز دارد: در باب تجارت، به معنای سپردن سرمایه به دیگری برای بازرگانی است به طوری که تمام سود متعلق به مالک باشد. در تاریخ صدر اسلام نیز به نوعی رسم در دوران جاهلیت اشاره دارد که در آن مرد همسر خود را برای بارداری در اختیار مردی صاحبنام میگذاشت تا فرزندی اصیل به دنیا آورد؛ این رسم با ظهور اسلام کاملاً ممنوع و باطل شد.
تلفظ
این کلمه بر وزن استفعال است و به صورت اِسْتِبْضاع تلفظ میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، این واژه دقیقاً ۷ حرف دارد و معادل اصطلاح تجاری ابضاع یا نکاح زمان جاهلیت است.
به انگلیسی
ترجمه این واژه وابسته به متن است؛ در متون اقتصادی به امانتسپاری سرمایه و در متون تاریخی به رابطه زناشویی عهد جاهلیت اشاره دارد.
به عربی
این کلمه اصالتاً عربی و از ریشه (بضع) است که در فقه اسلامی کاربرد دوگانه اقتصادی و حقوقی دارد.
به فارسی
معادل مستقیم یککلمهای در فارسی امروزی ندارد، اما در مفهوم تجاری میتوان آن را به «سرمایهسپاری» یا «سپردن کالا برای تجارت» برگردان کرد.
در قرآن
عین واژه «استبضاع» در قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، کلمه همخانواده آن یعنی «بِضاعَة» به معنای کالا و سرمایه، در سوره مبارکه یوسف آیات ۶۲ و ۶۵ آمده است.
نماد چیست
در بعد اجتماعی، این واژه نماد رسوم مطرود و دگرگونشده عرب پیش از اسلام در خصوص تولید نسل است. در بعد اقتصادی نیز نماد فرآیند گردش سرمایه بر پایه اعتماد کامل و بدون تسهیم سود به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل استبضاع
واژه استبضاع از ریشه عربی «بضع» مشتق شده و در دانشنامههای فقهی، حقوقی و تاریخی دارای دو قلمرو معنایی کاملاً مجزا و متفاوت است. در حوزه اقتصاد سنتی و فقه اسلامی، این واژه به معنای واگذاری کالا یا سرمایه به شخصی دیگر برای تجارت است، با این شرط که تمام سود حاصله تنها به مالک تعلق گیرد و عامل هیچ سهمی از سود و زیان نبرد؛ تفاوتی اساسی که آن را از مفهوم مضاربه متمایز میکند.
از سوی دیگر، در بازخوانی تاریخ اجتماعی شبهجزیره عربستان پیش از اسلام، این کلمه به نوعی رسم و توافق زناشویی در دوران جاهلیت اشاره دارد. در آن دوران، مردان همسران خود را با هدف اصلاح نسل و داشتن فرزندی با ویژگیهای ممتاز همچون شجاعت یا ذکاوت، در اختیار مردان سرشناس قرار میدادند. این سنت با ظهور اسلام به طور کامل باطل، منسوخ و حرام اعلام شد.
اگرچه خود کلمه استبضاع در متن قرآن کریم نیامده است، اما ریشهها و همخانوادههای آن نظیر «بضاعت» در داستان حضرت یوسف به مفهوم مال و کالا ذکر شدهاند. امروزه این واژه بیشتر جنبه اصطلاحی و پژوهشی در تاریخ فقه و رسوم اعراب جاهلی دارد.