یعنی چه
«استجب» در متون قرآنی صیغه متکلم وحده مضارع مجزوم (أَسْتَجِبْ) به معنای «پاسخ دهم» و «اجابت کنم» است. همچنین در زبان عربی میتواند به صورت فعل امر (اِسْتَجِبْ) به معنی «پاسخ بده» یا «دعای مرا بپذیر» به کار رود.
تلفظ
این کلمه بسته به ساختار صرفی دو تلفظ دارد: در آیه شریفه به صورت أَسْتَجِبْ (A-sta-jib) با فتحه همزه به معنی «پاسخ دهم» است و در حالت امر به صورت اِسْتَجِبْ (Is-ta-jib) با کسره همزه تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «استجب» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «پاسخ دهم در قرآن» یا «اجابت کنم» کاربرد دارد و طول آن ۵ حرف است.
به انگلیسی
در ترجمه انگلیسی این واژه قرآنی، عباراتی نظیر I will answer یا I will respond برای حالت مضارع و کلمه Respond برای حالت امری استفاده میشود.
به عربی
واژه «استجب» خود ریشه عربی دارد و از باب استفعال است؛ معادل آن در صیغههای ثلاثی مجرد یا باب افعال شامل «أُجِیب» (پاسخ میدهم) و «أَجِبْ» (پاسخ بده) میشود.
به فارسی
برگردان دقیق فارسی این واژه در متون قرآنی «پاسخ دادن»، «پذیرفتن درخواست» و «اجابت کردن دعا» است که معمولاً به عنوان فعل در جملات ترجمه میشود.
در قرآن
مهمترین و معروفترین کاربرد این واژه در آیه ۶۰ سوره غافر (مؤمن) است: «وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ»؛ پروردگارتان فرمود مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم. در این آیه، فعل به دلیل واقع شدن در جوابِ امر، مجزوم شده و حرف «یا» از آخر آن حذف گردیده است.
نماد چیست
این کلمه در فرهنگ اسلامی و ادبیات عرفانی، نماد قطعی بودن پاسخ خداوند به بندگان، امیدواری به رحمت الهی و پیوند مستقیم و بدون واسطه میان خالق و مخلوق در هنگام دعا است.
جمعبندی و توضیح کامل استجب
واژه «استجب» یک فعل اصیل عربی از ریشه «ج و ب» و باب استفعال است که به طور گسترده به ادبیات دینی و فرهنگ اسلامی فارسیزبانان وارد شده است. این کلمه با توجه به موقعیت صرفی خود میتواند به دو صورت مضارع مجزوم (پاسخ دهم) و امر (پاسخ بده) معنا شود، اما شهرت اصلی آن در زبان فارسی به دلیل به کار رفتن در آیه ۶۰ سوره غافر است که در آن خداوند به بندگان وعدهٔ اجابتِ مستقیم میدهد.
در لغتنامهها و فرهنگهای جدول، این کلمه به عنوان یک واژه ۵ حرفی با مفهوم کلیدی «اجابت کردن دعا» شناخته میشود. بررسی ابعاد مختلف این کلمه نشان میدهد که اگرچه در گفتار روزمره فارسی کاربرد مستقیمی ندارد، اما حضور آن در ادعیه و متون قرآنی، آن را به نمادی از امید، پیوند معنوی و لطف بیکران الهی تبدیل کرده است.