یعنی چه
این واژه در زبان فارسی دو معنای کاملاً متمایز دارد؛ نخست به معنی موجود یا انسانی است که شکم او دچار پارگی، جراحت یا دریدگی شدید شده باشد. در معنای دوم که کاربردی کهن در متون طب سنتی دارد، به عنوان نام مستعار و مرادف گیاه دارویی «اسفرزه» (اسپغول) به کار میرفته است. توجه شود که این واژه با «شکمباره» به معنی پرخور متفاوت است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت [شَ کَ پا رِ] (šakam-pāre) است که از دو جزء «شکم» و «پاره» تشکیل میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر به معنی گیاه دارویی مد نظر باشد پاسخ «اسفرزه» یا «اسپغول» است و اگر خود کلمه مد نظر باشد ۷ حرف دارد.
به انگلیسی
بسته به متن و معنی مورد نظر، در مراجع پزشکی و عمومی از واژگان مربوط به پارگی شکم و در مراجع گیاهشناسی از نام علمی اسفرزه استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای حالت فیزیکی و جراحت از تعابیری همچون مبطون یا مفتوق، و در متون کهن پزشکی برای اشاره به این گیاه از بذرقطونا استفاده کردهاند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی تعبیر دقیق و مستقیمی برای واژه دارویی وجود ندارد، اما اصطلاح کارنییاریک به معنی شکمپاره علاوه بر معنای لغوی، نام یک غذای مشهور پختنی با بادمجان و گوشت چرخکرده نیز هست.
به فارسی
واژههای جایگزین و هممعنی فارسی آن شامل شکمدریده و شکمدرانده در حوزه جراحت، و واژههای اسفرزه و اسپغول در حوزه گیاهشناسی و اصطلاحات دارویی کهن هستند.
نماد چیست
این واژه بار اسطورهای خاصی ندارد؛ اما در ادبیات کهن تعبیر لغوی آن نمادی از جراحت مهلک، فقر مفرط یا محنت جسمی است. در حالت دارویی نیز یادآور ملینهای طبیعی و درمانهای سنتی گوارش به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل شکم پاره
واژه «شکمپاره» یک ترکیب وصفی ساختیافته در زبان فارسی است که از دو بخش «شکم» (با ریشه در فارسی میانه aškamb) و «پاره» (به معنی تکه یا شکافته) تشکیل شده است. این اصطلاح نباید با واژه «شکمباره» که به فرد پرخور و شکمپرست دلالت دارد اشتباه گرفته شود.
در بررسیهای دانشنامهای و لغتنامههای مرجعی چون دهخدا و عمید، دو کاربرد کاملاً مجزا برای این واژه ذکر شده است؛ یکی کاربرد عام و لغوی آن به معنی موجودی با شکم دریده و آسیبدیده، و دیگری کاربرد تخصصی در طب سنتی ایران که به عنوان نامی برای گیاه دارویی اسفرزه (پسیلیوم) شناخته میشده و برای درمانهای گوارشی کاربرد داشته است.
این واژه در قرآن کریم عینا به کار نرفته است، هرچند در توصیف احوال دوزخیان به گداخته شدن درون شکمها اشاره شده است. در بازیها و جداول کلمات متقاطع نیز این واژه دقیقاً ۷ حرف دارد و بر حسب راهنمای طراح، میتواند به خود کلمه یا معادلهای دارویی آن مثل اسفرزه اشاره داشته باشد.