یعنی چه
در اصطلاح علمی و زیستشناسی، ضد زهرابه به پادتنی گفته میشود که در بدن انسان یا جانوران برای مقابله و خنثیسازی سموم ترشحشده از عوامل زنده (توکسینها) تولید میشود. همچنین به دارویی حاوی این پادتنها که برای درمان مسمومیتها به بیمار تزریق میگردد نیز اطلاق میشود.
تلفظ
این کلمه از دو بخش «ضد» (با کسر تشدید دال) و «زهرابه» (فتح ز، سکون ه، سکون ر) تشکیل شده است.
در جدول
این کلمه دقیقاً دارای ۸ حرف مستقل (ض، د، ز، ه، ر، ا، ب، ه) است و در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان معادل آنتیتوکسین کاربرد دارد.
به انگلیسی
در متون پزشکی و زیستشناسی مدرن، واژه Antitoxin دقیقترین معادل برای ضد زهرابه است، در حالی که Antidote به معنای عمومیترِ پادزهر اشاره دارد.
به فارسی
واژههای مترادف فارسی و رایج آن شامل پادزهرابه، ضدسم، پادزهر و واژه کهنتر «تریاق» یا «پازهر» هستند که همگی مفهوم خنثیکننده سم را میرسانند.
در قرآن
واژه «ضد زهرابه» یک اصطلاح علمی و وضعشده در دوران معاصر توسط فرهنگستان زبان فارسی است و در متن قرآن وجود ندارد؛ در کتاب آسمانی بیشتر از مفاهیم عام مانند «شفاء» و «دواء» یاد شده است.
نماد چیست
در نمادشناسی پزشکی و داروسازی، این واژه نماد مستقل اختصاصی ندارد اما به طور عام با نماد «مار و جام» که نشانه پادزهر و داروسازی است، یا سپر ایمنی در برابر سموم شناخته میشود. در ادبیات نیز نماد پاکی و خیر در برابر شر و فساد است.
جمعبندی و توضیح کامل ضد زهرابه
واژه «ضد زهرابه» یک اصطلاح علمی، زیستشناسی و پزشکی مصوب فرهنگستان در زبان فارسی است که از ترکیب پیشوند «ضد» (مخالف) و اسم «زهرابه» (معادل توکسین یا سم بیولوژیک) ساخته شده است. این کلمه به طور دقیق به پادتنهایی اشاره دارد که وظیفه خنثیسازی سموم ترشحشده توسط باکتریها، گیاهان یا جانوران را در بدن بر عهده دارند.
از نظر لغوی، این واژه یک ترکیب فارسی-عربی محسوب میشود که در اصطلاحات پزشکی نوین جایگاه ویژهای دارد. معادلهای اصلی آن در زبانهای دیگر شامل Antitoxin در انگلیسی و مضاد الذعاف در عربی است. این کلمه در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان یک پاسخ ۸ حرفی شناخته میشود و کاربرد قرآنی مستقیم ندارد.
در فرهنگ و ادبیات درمانی، ضد زهرابه یا پادزهرابه همواره یادآور نجات از مرگ، حکمت دارویی و مقابله با عوامل بیماریزا و کشنده است و در تصویرسازیهای پزشکی اغلب با نماد سنتی مار و جام داروسازی همبستگی دارد.