یعنی چه
در منابع لغوی، «مویزک» به دو معنی عمده به کار رفته است: نخست به عنوان پسوند تصغیر «مویز» که به معنی کشمش سیاه کوچک است. دوم، در طب سنتی نام فارسی گیاهی دارویی به نام «مویزج» یا «مویز کوهی» (زبیبالجبل) است که دانههایی سیاه شبیه به نخود دارد و برای دفع شپش استفاده میشده است. همچنین در یادداشتهای دهخدا به نوعی مار کوچک و بسیار سمی نیز اشاره شده است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت مَویزَک (Mavizak) تلفظ میشود که از ترکیب واژه «مویز» به همراه پسوند تصغیر یا شباهت «ک» ساخته شده است.
در جدول
پاسخ دقیق ۵ حرفی برای این کلمه در جدول، خود واژه «مویزک» یا معادل عربی و طبی آن یعنی «مویزج» است.
به انگلیسی
برای جنبه دارویی و گیاهی آن از اصطلاح Stavesacre و برای اشاره به معنای کشمش کوچک از کلمه Raisin یا Currant استفاده میشود.
به عربی
در متون طب سنتی و زبان عربی، این واژه را به صورت معرب «مویزج» یا اصطلاح «زبیبالجبل» که دقیقاً به معنای مویز کوهی است، میشناسند.
به ترکی
در زبان ترکی به دلیل کاربرد درمانی این گیاه در از بین بردن شپش، به آن Bit otu میگویند و در معنای خوراکی همان خشکبار انگور است.
به فارسی
برابرهای فارسی این واژه بر اساس لغتنامههای معتبر شامل مویز کوهی، کشمش کولی و مویزج هستند که نشاندهنده اصالت این واژه در زبان فارسی میانه است.
نماد چیست
در فرهنگ سنتی و پزشکی کهن، مویزک نمادی از تقویت بدن، دفع سموم و درمان غلبه صفرا و دفع حشرات (شپش) است. در ادبیات فارسی و اشعار کهن (مانند خاقانی) گاهی به عنوان استعارهای برای یک شیء کوچک، کمارزش یا اسباببازی کودکان به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل مویزک
واژه «مویزک» یک واژه اصیل و کهن فارسی است که ریشه در فارسی میانه (Middle Persian *maywēz) دارد. این کلمه از ترکیب واژه «مویز» و پسوند «ک» ساخته شده است و در لغتنامههای معتبر مانند دهخدا و ناظمالاطباء دارای دو کاربرد و معنای متمایز است؛ در وهله اول به معنای گونهای کوچک از مویز یا کشمش سیاه است، و در وهله دوم به یک گیاه دارویی کوهی با دانههای سیاه و شبیه به نخود اشاره دارد که در طب سنتی به نام «مویزج» یا «زبیبالجبل» شناخته میشود.
این واژه کاربرد قرآنی مستقیم ندارد و امروزه در زبان عامیانه کمتر شنیده میشود، اما در متون کهن پزشکی و ادبیات استعاری ایران جایگاه ویژهای داشته است. برای مثال، در طب سنتی از دانههای این گیاه برای پاکسازی بدن، رفع غلبه صفرا و همچنین به عنوان دارویی قاطع برای دفع شپش (که در ترکی به آن علفِ شپش میگویند) استفاده میشده است. همچنین در برخی یادداشتهای قدیمی، به عنوان نام نوعی مار کوچک با زهر کشنده نیز ثبت شده است.