یعنی چه
این عبارت ترکیبی وصفی است و به افرادی اشاره دارد که به سبب شجاعت، دانش، جایگاه اجتماعی یا انجام کارهای بزرگ، در میان مردم شناخته شده و صاحبنام هستند.
تلفظ
تلفظ این ترکیب با فتح مِیم و سکون رِ در کلمه اول، و تلفظ واژه دوم با الف مدّدار و کسره مِیم است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت دقیقاً ۹ حرف دارد. بسته به تعداد حروف طراح جدول، کلماتی مثل مشاهیر یا نامداران نیز متداول است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به لحن متن، عبارات فوق برای توصیف مردان سرشناس و صاحبنام به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی از جمع مکسر «رجل» به همراه صفت مشتق، یا کلمه کلی مشاهیر برای این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
واژه «مردان» ریشه پهلوی (mart) دارد. واژه «نامی» نیز صفت نسبی فارسی (نام + ی) است که در زبان پهلوی به صورت nāmīk به معنی مشهور وجود داشته و نباید با همنویسه عربی آن (به معنی روینده) اشتباه شود. متضادهای آن نیز شامل گمنامان و بینامان است.
در قرآن
ترکیب فارسی «مردان نامی» در قرآن وجود ندارد. اما از نظر مفهومی، قرآن برای اشاره به مردان بزرگ و باایمان از تعابیری چون «رِجَالٌ صدقوا...» (آیه ۲۳ سوره احزاب) یا واژه «وَجِیهاً» (به معنی سرشناس و آبرومند در دنیا و آخرت، مانند توصیف حضرت عیسی در آیه ۴۵ آلعمران) استفاده کرده است.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات فارسی، مردان نامی نماد پهلوانان شاهنامهای، بزرگان اخلاقی و اولیای حق هستند. همچنین این عبارت یادآور کتاب شهیر پلوتارک با عنوان «حیات مردان نامی» در تاریخنگاری باستان است.
جمعبندی و توضیح کامل مردان نامی
ترکیب وصفی «مردان نامی» از دو واژه اصیل فارسی «مردان» و «نامی» تشکیل شده است. واژه نامی در اینجا صفت نسبی به معنای صاحبنام و بلندآوازه است که ریشه در واژه پهلوی nāmīk دارد و نباید با واژه عربی نامی (به معنی نموکننده) اشتباه گرفته شود. این اصطلاح در لغتنامههای معتبر برای توصیف افرادی به کار میرود که به دلیل خدمات، شجاعت، علم یا ویژگیهای برجسته اخلاقی، در جامعه و تاریخ ماندگار شدهاند.
در ادبیات و فرهنگ عامه، این عبارت مترادف با مشاهیر، بزرگان و مفاخر است و در نقطه مقابل فرومایگان و گمنامان قرار میگیرد. اگرچه این ترکیبِ خاص در متون قرآنی به چشم نمیخورد، اما مضامین مشابهی نظیر مردان راستین (رجال) و شخصیتهای آبرومند و سرشناس (وجیه) در کتاب آسمانی بر آن دلالت دارند. در آثار ماندگار جهان نیز عناوینی چون کتاب سرگذشت مفاخر پلوتارک با همین نام شناخته میشود که ارزش فرهنگی و تاریخی این اصطلاح را دوچندان میکند.