معنی
تشدید در لغت به معنای سخت کردن، محکم کردن، قوت بخشیدن و افزون کردن میزان شدت یک امر است. در اصطلاح ادبی و زبانی نیز به نشانه یا علامتی اطلاق میشود که بر روی یک حرف قرار میگیرد تا نشان دهد آن حرف باید با تکیه و دو بار تلفظ شود.
یعنی چه
این واژه زمانی به کار میرود که بخواهیم از قویتر شدن یک جریان، سختتر شدن یک قانون یا تکیه بر روی تلفظ یک صدا در کلمات صحبت کنیم. در واقع مایهٔ استواری یا فزونی یافتن حالت قبلی چیزی است.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سه حرفی عربی (ش د د) مشتق شدهاند و مفاهیمی نظیر سختی، نیرومندی و استواری را در خود دارند.
تلفظ
واژه تشدید در زبان فارسی با فتح تاء، سکون شین، کسر دال اول و سکون دال دوم به صورت تَشْدید خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، برای راهنماییهایی نظیر «قوی کردن» یا «علامت تکرار حرف»، واژه ۵ حرفی «تشدید» به عنوان پاسخ اصلی کاربرد دارد.
به انگلیسی
برای کاربردهای عمومی و افزایش یافتن حالت چیزی از واژههای Intensification و Strengthening و برای کاربرد نگارشی و زبانشناسی آن در خطوط سامی از Shaddah یا Gemination استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد. در زبان عربی به علامت نگارشی آن «الشدّة» و به فرآیند قویسازی یا سختگیری «التشدید» میگویند.
به فارسی
برابرهای اصیل فارسی برای جنبههای مختلف این واژه شامل سختگردانی (در اصطلاح دستور زبان برای مشدد کردن حرف) و استوارسازی یا افزونسازی (در معنای عام) است.
جمعبندی و توضیح کامل تشدید
واژه «تشدید» یک مصدر عربی از ریشه (ش د د) است که به طور کلی به معنای قویتر کردن، محکم ساختن و افزایش دادن حدّت و شدت یک امر به کار میرود. این کلمه در زبان فارسی دو کاربرد کاملاً متمایز دارد؛ در بیان عامیانه و رسمی به معنای وخیمتر شدن یا افزایش یافتن یک وضعیت (مثل تشدید بیماری یا تشدید مجازات) است، در حالی که در علوم تجربی و فیزیک گاهی به عنوان معادل پدیده «رزونانس» یا پژواک به کار میرود.
از سوی دیگر، در کاربرد ادبی، نحوی و دستور زبانی، تشدید نام یکی از نشانههای رایج قرائت و اعرابگذاری (ّ) در خط فارسی و عربی است. این نماد که از سرِ حرف «س» (مخفف کلمه شدید) اقتباس شده، نشاندهنده آن است که حرفِ زیر آن در هنگام خواندن باید دو بار، بار اول به صورت ساکن و بار دوم با حرکتِ خود حرف، تلفظ و ادغام شود.