یعنی چه
در لغتنامههای معتبر فارسی مانند دهخدا و معین، گورشکاف به دو معنی عمده آمده است: نخست «نبّاش» یعنی کسی که به صورت غیرقانونی و پنهانی قبر مردگان را میشکافد تا کفن یا اشیای قیمتی را بدزدد. دوم اشاره به «کفتار» دارد، چرا که این حیوان در گذشته خاک قبرها را برای بیرون کشیدن مردگان چنگ میزد.
تلفظ
این واژه از دو بخش «گور» (با سکون واو و راء) و «شکاف» (با کسره شین و الف کشیده) تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «قبردزد»، «نبّاش» یا «نام دیگر کفتار در متون کهن» به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Grave robber دقیقترین معادل برای دزد مقبره است و واژه Ghoul نیز به موجودات افسانهای یا جانورانی که مردگان را از قبر بیرون میکشند اشاره دارد.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای مفهوم دزد قبر از ترکیب Mezar soyguncusu استفاده میشود و اگر منظور حیوانِ گورشکاف باشد، واژه Sırtlan (کفتار) معادل آن است.
به فارسی
واژههای مترادف و جایگزین در زبان فارسی شامل نبّاش (برگرفته از عربی)، قبر دزد، گورکن (در معنای حیوانی) و کفتار هستند.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ و ادبیات فارسی نماد ارذلِ دزدان و طمعِ بسیار رذیلانه است؛ چرا که به حریم مردگان دستدرازی میکند. همچنین به دلیل انتساب به کفتار، نمادی از شوم بودن، مردهخواری و فرومایگی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل گورشکاف
واژه «گورشکاف» یکی از ترکیبات کهن و اصیل زبان فارسی است که از ترکیب دو واژه «گور» (قبر) و «شکاف» (از بن مضارع شکافتن) ساخته شده است. این کلمه در فرهنگهای معتبری چون دهخدا، معین و عمید به دو معنای اصطلاحی به کار رفته است؛ اول به معنای «نبّاش» یا همان دزدِ کفن که به شکافتن قبرها برای سرقت اموال و کفن مردگان دست میزند، و دوم در معنای مجاز و کنایی به عنوان نامی برای حیوان «کفتار» که به دلیل عادت به حفر زمین و بیرون کشیدن اجساد شناخته میشده است.
اگرچه این واژه به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده، اما مفهوم فقهی و حقوقی آن تحت عنوان «نبّاش» در احکام اسلامی کاملاً شناختهشده است و مجازاتهای مشخصی برای سرقت از مردگان وجود دارد. در ادبیات فارسی نیز این کلمه بار معنایی بسیار منفی داشته و همواره به عنوان مظهر طمع، فرومایگی و بیحرمتی به آرامش ابدی انسانها یاد میشود.