معنی
واژهٔ «هز» در اصل به معنای تکان دادن، لرزاندن و جنباندن یک جسم (مانند تنهٔ درخت) با نیرو و شدت است. در کاربردهای ادبی و ثانویه، این کلمه به معنای برانگیختن، به طرب آوردن و ایجاد نشاط و وجد در کسی نیز به کار میرود.
یعنی چه
این کلمه بیانگر یک حالت حرکتی پویای ناگهانی است؛ یعنی خارج کردن یک شیء یا شخص از حالت ایستایی و سکون، و بخشیدن جان، تکان یا لرزش به آن، که میتواند مادی (مانند تکان دادن درخت) یا معنوی (مانند ایجاد تحول و بیداری) باشد.
مترادف
واژههایی که با هز هممعنی هستند، عمدتاً بر مفاهیم حرکت، لرزش و شور و حال دلالت دارند.
متضاد
کلماتی که در نقطهٔ مقابل مفهوم حرکتی و پرشورِ هز قرار میگیرند، نشاندهندهٔ بیحرکتی و پایندگی هستند.
هم خانواده
این واژهها بر اساس ریشهٔ اصلی خود با کلمهٔ هز همبستگی معنایی و ساختاری دارند.
ریشه
این واژه اصالتاً عربی است و از ریشهٔ ثلاثی مجرد (ه ز ز) مشتق شده است. معنای بنیادی و اولیهٔ این ریشه در زبان مبدأ، ایجاد حرکت شدید، لرزش و تکان ناگهانی است که وارد ادبیات و متون کهن فارسی نیز شده است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای متقاطع، هرگاه طراح جدول عباراتی مانند «تکان دادن»، «جنباندن شدید» یا «به طرب آوردن» را به عنوان راهنما بیاورد و یک پاسخ ۲ حرفی بخواهد، کلمهٔ مدنظر «هز» است.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد مادی یا معنوی کلمه، میتوان از معادلهای فوق در زبان انگلیسی استفاده کرد. همچنین در زبان ترکی معادل سارسماک (Sarsmak) به معنی لرزاندن کاربرد دارد.
جمعبندی و توضیح کامل هز
واژهٔ «هز» یک واژهٔ اصیل با ریشهٔ عربی است که به فرهنگ لغات، متون ادبی و دینی زبان فارسی راه یافته است. معنای محوری و اصلی این کلمه بر ایجاد لرزش، تکان دادن شدید و جنباندن استوار است؛ همانطور که در آیه ۲۵ سوره مبارکه مریم نیز به صورت فعلی برای تکان دادن تنهٔ درخت خرما به کار رفته است.
این کلمه علاوه بر بعد مادی و فیزیکی، در ادبیات عرفانی و متون کهن بار معنایی نمادین و معنوی نیز به خود گرفته است؛ به طوری که مفهوم بیداری، ایجاد تحول ناگهانی، رهایی از خمودگی و به نشاط و وجد آوردن دلها را افاده میکند. بنابراین، تکانهای است که مایهٔ پویایی و حرکت میشود.
در بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع، این واژه به عنوان یک پاسخ دقیق، کوتاه و دوحرفی برای مفاهیمی همچون جنبش، حرکت شدید یا به طرب آوردن شناخته میشود و شناخت آن به درک بهتر ریشههای کلماتی مانند اهتزاز کمک فراوانی میکند.