یعنی چه
مفتخر بودن به معنای احساس عزت، سرافرازی و بالندگی است. این حالت زمانی رخ میدهد که شخص یا گروهی به خاطر دستاوردها، ویژگیهای مثبت، یا انتساب به یک جایگاه و شخص ارزشمند، ابراز شادمانی و غرور مثبت میکند.
تلفظ
واژهٔ مفتخر بر وزن مُفتعِل خوانده میشود که در زبان فارسی معمولاً با فتح خاء (مُفْتَخَر) به معنای صاحب افتخار تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، عبارت «مفتخر بودن» دقیقاً یک پاسخ ۹ حرفی است. بسته به تعداد حروف خواسته شده، واژههای مترادفی چون سرافراز، سربلند، بالنده و مباهی نیز میتوانند به عنوان پاسخ قرار گیرند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این حالت از اصطلاح «to be proud» یا «to feel honored» استفاده میشود که نشاندهنده داشتن احساس افتخار یا کسب افتخار است.
به عربی
این عبارت از ریشه ثلاثی مجرد «ف خ ر» در عربی مشتق شده است. در زبان عربی معاصر، حالت فاعل و صفت آن با واژههایی نظیر فخور یا مباهی بیان میشود.
در قرآن
واژهٔ دقیق «مفتخر» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ با این حال، کلمات همخانواده آن از ریشه «فخر» در آیات متعددی آمدهاند. به عنوان نمونه، واژهٔ «فَخُور» (به معنی بسیار فخرکننده و متکبر) در آیه ۳۶ سوره نساء آمده است که در آن فخرفروشی دنیوی و تکبر مورد ملامت قرار گرفته است.
نماد چیست
اگرچه نماد تصویریِ رسمی و ثبتشدهای برای این مفهوم وجود ندارد، اما در فرهنگ و ادبیات فارسی، مفتخر بودن با نشانههایی چون سرافرازی، داشتن مدال یا پرچم افتخار، و همچنین درختِ ایستاده و استوار که مظهر استقامت و سربلندی است، تمثیل میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مفتخر بودن
عبارت «مفتخر بودن» یکی از ترکیبات فعلی پرکاربرد در زبان فارسی است که ریشه در زبان عربی (از ماده فخر) دارد. این واژه در لغتنامههای معتبری چون دهخدا، معین و عمید به معنای بالندگی، سربلندی، و داشتن احساس عزت و مباهات به خاطر یک ویژگی، پیوند یا دستاورد ارزشمند تعریف شده است. این اصطلاح بار معنایی مثبتی دارد و نشاندهنده شادمانی درونی از یک جایگاه یا موفقیت والا است.
در ساختار واژهشناسی، این عبارت با کلماتی نظیر افتخار، فاخر، مفاخره و مفخر همخانواده است و در مقابل واژههایی چون مفتضح بودن، سرافکندگی و خوار بودن قرار میگیرد. در کاربردهای قرآنی، اگرچه خود واژه مستقیماً نیامده، اما همخانوادههای آن مانند «فَخُور» با رویکرد اخلاقی و در نقد تفاخرِ منفی بررسی شدهاند، در حالی که در عرف زبانی امروز، بیشتر جنبهٔ سربلندی و عزت مثبت آن مد نظر است.