معنی
واژهٔ نحس در زبان فارسی و عربی به معنای حالت نامبارک، بدشگونی و بدیُمنی است. این کلمه در اصل به معنای سختی، رنج، بدبختی و حالتی است که در آن خیر و برکت وجود نداشته باشد.
یعنی چه
در اصطلاح و باورهای عامیانه، وقتی چیزی یا روزی را نحس میخوانند، یعنی آن پدیده یا زمان با بدشانسی، انرژی منفی یا بروز حوادث ناگوار همراه است و در مقابل سعادت و خوشاقبالی قرار دارد.
مترادف
این واژهها همگی در ادبیات فارسی برای توصیف شرایط، زمان یا موجوداتی که مایهٔ بدشانسی و ناخوشایندی هستند به کار میروند.
متضاد
این کلمات نشاندهندهٔ حالتهای پربرکت، خوشیمن و همراه با سعادت و عاقبتبهخیری هستند.
ریشه
این واژه یک وامواژهٔ عربی در زبان فارسی است. در عربی کلاسیک از ریشهٔ «ن ح س» گرفته شده که هم به صورت اسم (نَحْس به معنی بدشانسی و نحوست) و هم به صورت فعل (نَحَسَ به معنی بدیُمن شدن) کاربرد دارد. همخانوادههای آن شامل منحوس، نحوست و نَحِسات است.
در جدول
در معماها و جداول کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «شوم و نامبارک» یا «ضد سعد»، واژهٔ ۳ حرفی «نحس» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم نحوست و شوم بودن در زبان انگلیسی از این صفات با توجه به لحن متن استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از خودِ کلمهٔ نحس یا واژهٔ شؤم برای بیان این مفهوم استفاده میشود که در قرآن کریم نیز به صورت «یوم نحس» (روز شوم و سخت) به کار رفته است.
به ترکی
در ترکی استانبولی رایجترین معادل برای واژهٔ نحس و بدشگون، کلمهٔ Uğursuz است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات، پرندگانی مانند جغد و کلاغ نماد نحوست شمرده میشوند. همچنین در نجوم قدیم، سیارهٔ زحل (کیوان) به عنوان «نحس اکبر» و مریخ (بهرام) به عنوان «نحس اصغر» شناخته میشدند. در باورهای عددی نیز عدد ۱۳ در بسیاری از فرهنگها نماد نحوست است.
جمعبندی و توضیح کامل نحس
واژهٔ «نحس» یک وامواژهٔ عربی در زبان فارسی است که مفهوم شومی، بدیمنی، ناخجستگی و بدبختی را منتقل میکند. این کلمه دقیقاً در نقطهٔ مقابل واژهٔ «سعد» (به معنی خوشیمنی و سعادت) قرار دارد و در اصطلاح به هرگونه موقعیت، زمان یا پدیدهای اطلاق میشود که با خود انرژی منفی یا بدشانسی به همراه بیاورد.
این مفهوم علاوه بر فرهنگ عامه، در نجوم سنتی و متون مذهبی نیز جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که در نجوم قدیمی برخی سیارات مانند زحل و مریخ را نحس میدانستند و در قرآن کریم نیز این واژه در توصیف روزهای سخت و عذابآور برخی اقوام گذشته (مانند قوم عاد) به صورت «یوم نحس» و «ایام نحسات» به کار رفته است.
امروزه در ادبیات روزمره و بازیهای فکری مانند جدول، این کلمه به عنوان مترادفی برای نامبارک، بدشگون و منحوس استفاده میشود و در فرهنگهای مختلف با نمادهایی چون عدد سیزده، صدای کلاغ یا حضور جغد بازنمایی میشود.